Intel Core Ultra 300 processors brengen nieuwe eenheid naar 2026 laptops
Over Panther Lake hebben we nog niet heel veel gemeld; Intel verkeert in zwaar weer en bouwde zijn pr-activiteiten af. Daardoor kregen we pas laat informatie over de ins en outs van de nieuwe laptop processorarchitectuur. Op Computex vorig jaar kregen we wel even een preview, maar nu rollen er daadwerkelijk Core Ultra 300 processors van de band. Binnenkort - eind januari - verschijnen de eerste laptops. Wat kan je verwachten?
Intel Core Ultra 300: Panther Lake brengt Lunar Lake en Arrow Lake samen
De vorige Core Ultra generatie bestond uit twee behoorlijk verschillende architecturen. Lunar Lake voor dunne lichtgewicht laptops met een lange accuduur, en Arrow Lake voor meer mainstream modellen, met meer rekenkracht. De nieuwe generatie Intel-processors, codenaam Panther Lake, brengt die twee uitersten samen. Intel Core Ultra 300 is gebaseerd op één architectuur. De nieuwe serie bevat maar liefst 14 processors. Anders dan in vorige jaren verschillen die behoorlijk van elkaar qua aantallen rekenkernen, geheugensnelheid en maximaal verbruik.
Net als Arrow Lake (Core Ultra 200S/K/H/HX) en Lunar Lake (Core Ultra 200V) zijn ook deze processors opgebouwd uit chiplets, afzonderlijke onderdelen op een onderliggend substraat. Daardoor kan Intel eenvoudiger verschillende uitvoeringen maken en productieprocedés gebruiken. De vernieuwde P(restatie) en E(fficiency) kernen (respectieve codename Cougar Cove en Darkmont) zijn gefabriceerd op het eigen, nieuwe Intel 18A proces. Gemakshalve duidt Intel het aan als '1,8 nanometer'. Daar valt van alles op af te dingen, maar het moet een duidelijke stap vooruit zijn ten opzichte van het vorige Intel 3 proces.
Hogere prestaties en een lager verbruik.
Net als bij Arrow Lake (en Meteor Lake daarvoor) bevatten de processors P, E en LPE-kernen. De laatste zogenaamde low power efficiency kernen zijn bestemd voor achtergrondtaken. Ze maken het mogelijk de meer energieslurpende rekenkernen inactief te laten, wanneer die niet nodig zijn. Volgens Intel zijn de multithreaded prestaties van het topmodel 60 procent hoger dan van Lunar Lake. Dat klinkt imposant, maar dat topmodel heeft 16 rekenkernen, waar Core Ultra 200V niet verder dan 8 stuks kwam. De singlethreaded prestaties moeten 10 procent hoger liggen. Dat is netjes voor een generationeel verschil, maar niet wereldschokkend.
De belangrijker winst zit volgens Intel dan ook in de prestaties per watt. Het nieuwe productieprocedé maakt zuiniger chips mogelijk, met tot 15% meer prestaties per watt dan de vorige generatie. Of, meer tot de verbeelding sprekend, 40% minder verbruik bij dezelfde prestaties. Het energieverbruik moet werktijden tot 27 uur op een acculading mogelijk maken, nog een paar uur meer dan Intel claimde voor Core Ultra 200V (Lunar Lake). Daarnaast is er snelheidswinst geboekt met een vernieuwde npu ('AI-processor') en gpu. De 'NPU 5' moet tot 2x hogere AI-prestaties bieden, al is het verschil in rekenkracht met de 48 tops van Lunar Lake marginaal. Alle Core Ultra 300 processors voor 2026 hebben in elk geval voldoende rekenkracht om te voldoen aan Microsofts Copilot+ vereisten - dat was bij Arrow Lake zeker niet het geval.
Die laatste is gebaseerd op de nieuwe Xe3 architectuur en moet een forse toename in grafische rekenkracht meebrengen. Deze is overigens niet in alle versies van de Core Ultra Series 3 processors opgenomen. Slechts drie modellen - te herkennen aan een X in de type-aanduiding (Core Ultra X9 bijvoorbeeld) beschikken over de Intel Arc (Pro) B390 met 12 Xe-kernen. Eén model zonder X heeft wel de Intel Arc (Pro) B370 aan boord (de Core Ultra 5 338H) met 10 Xe-kernen. Alle andere Core Ultra 300 processors hebben 'Intel Graphics' met 4 Xe-kernen, behalve de Core Ultra 5 332 en 322. Die moeten het doen met twee grafische rekenkernen. Met name Arc B390 klinkt interessant, met een geclaimde verbetering van 77% hogere prestaties vergeleken met de al niet slechte igpu van Lunar Lake. Ter indicatie, Intel stelt dat de prestaties vergelijkbaar moeten zijn met een RTX 4050 Laptop gpu van Nvidia.
Alle nieuwe Core Ultra 300 chips hebben een basisverbruik van slechts 25 watt, met in elk geval een 'maximum turbo power' van 55 watt. Afhankelijk van de versie kan dat toenemen tot 80 watt. Uiteindelijk bepaalt de laptopmaker dat, waarbij koeling uiteraard een grote rol speelt.
Andere vernieuwingen van Core Ultra 300
Wat kan je nog meer verwachten als je een laptop met Core Ultra 300 koopt? In principe ondersteuning voor WiFi 7 en Bluetooth 6.0 (in principe, omdat laptopmakers soms anders besluiten). Daarnaast een vernieuwde beeldverwerkingsprocessor. Die moet zelfstandig zorgen voor betere beelden bij videovergaderen en -bellen, met 'dynamische hdr' en compensatie voor weinig omgevingslicht. Het moet zorgen voor een verlaging van het verbruik bij deze toepassing, die op oudere systemen behoorlijk accu slurpt.
Accuduur is waar Intel wederom op hamert. Naast 27 uur Netflix streamen - tsja - is 17 uur werken (op basis van de representatieve Procyon test) indrukwekkend. Teams vergaderingen mogen tot 9 uur duren - al laat Intel een slide verder een praktijkvoorbeeld zien waar 7,5 uur behaald werd. Daarmee zou het 12 minuten langer zijn dan met een vergelijkbaar op AMD-gebaseerd systeem. En iets meer dan een half uur langer dan een op basis van een Qualcomm chip.
De nieuwe Xe3 geïntegreerde videokaart ondersteunt moderne technieken als raytracing en AI-upscaling met multiframe generation. Vermits geïmplementeerd door spelontwikkelaars moet dit ook in moderne games zeer speelbare snelheden mogelijk maken.
Qua werkgeheugen ondersteunt Core Ultra 300 zowel DDR5 als LPDDR5X, met respectievelijk maximaal 128 en 96 gigabyte. De uitvoeringen met Arc B390 werken alleen met het duurdere, op het moederbord gesoldeerde, niet-uitbreidbare LPDDR5X - vanwege de voor de videokaart vereiste hogere snelheid. Het is iets om rekening mee te houden, zeker de komende jaren waarin werkgeheugen naar verhouding extreem duur zal zijn.
Op het vlak van interne verbindingen valt verder op dat de nieuwe chips 12 pci-express 5.0 lanes bieden, en 8 pci-express 4.0. Voor de topmodellen met 16 rekenkernen zonder B390, in elk geval. Ter vergelijking, Arrow Lake had 16 pci-e 5.0 lanes en 4 pci-e 4.0 lanes. De verbinding met aparte videokaarten is bij de nieuwe generatie dus 'smaller', maar in de praktijk zal dat vermoedelijk geen meet- of merkbaar verschil opleveren.
Beschikbaarheid
De eerste laptops met Intel Core Ultra 300 moeten binnenkort in de winkel liggen. Naar de prijzen is het vooralsnog gissen, maar gezien de situatie met werkgeheugen zullen het geen goedkope modellen worden. Of Intel net als vorig jaar weer oudere generaties laat 'doorlopen' onder een nieuwe naam - bijvoorbeeld Core 300 of Core Series 3 is nog niet bekend, maar ligt wel in de lijn der verwachting.
