Sony's nieuwste topmodel oortjes zijn compacter en moeten nog beter klinken - ook in gesprekken

Sinds een paar jaar volgen nieuwe modellen van Sony's beste over-ear en in-ear draadloze hoofdtelefoons elkaar afwisselend op. Vorig jaar verwelkomden we de WH-1000X M6, dit jaar is de beurt aan de Sony WF-1000X M6, zoals ze officieel worden aangeduid. In de wandelgangen valt de spatie weg; wij konden de Sony WF-1000XM6 alvast uitproberen tijdens een introductie evenement in België.

Lees ook onze review van de Sony WF-1000X M6

Sony WF-1000XM6: veel verandering in het topmodel

Voor die introductie pakte Sony groots uit. Waar we de voorganger WF-1000XM5 leerden kennen met een handvol pers in een zaaltje in Amsterdam-Noord, voegden we ons voor de Sony WF-1000XM6 bij tientallen vertegenwoordigers van pers uit heel Europa. Die nodigde Sony uit in de Daft muziekstudio's in de Belgische Ardennen. Tussen opeenvolgende sessies in snikhete zaaltjes verplaatsten we ons door de stromende regen tussen de diverse gebouwen. Je moet er wat voor over hebben om als eerste kennis te maken met een hoogverwacht product.

Want hoogverwacht is een nieuwe WF-1000X per definitie. Hoewel Sony stevige concurrentie kent van zowel klassieke audiomerken als Bose, Bowers & Wilkins en Denon, als van smartphonemerken als Apple en Samsung, heeft het met de WF-1000X in-ears een toonaangevende positie in de markt weten te behouden. Specifiek dan de markt voor draadloze oordoppen met actieve noise-cancelling, waarvan de eerste uit deze reeks in 2017 de standaard voor zette. De lat komt met elke generatie hoger te liggen, dus het was de vraag wat Sony heeft gedaan om het nieuwe model weer onderscheidend te maken.

Het antwoord is: erg veel. De oortjes zijn van A tot Z opnieuw ontworpen. Zowel het design en de pasvorm als de driver, signaalverwerking en elektronica voor ruisonderdrukking zijn alle vernieuwd. Ook de laadcase is weer duidelijk anders. We konden ze alvast bevoelen, én beluisteren. Hier lees je die eerste bevindingen, de review van Jamie Biesemands vind je hier. 

Een heel ander ontwerp

Laten we maar beginnen met het tastbare aspect. De Sony WF-1000XM6 ziet er heel anders uit dan de recente voorgangers. De WF-1000XM5 kon je vooral zien als een compactere, meer gestroomlijnde WF-1000XM4. Deze nieuwe M6 heeft een heel eigen vorm. Van bovenaf bezien, als je het doosje opent, ogen de oortjes als een soort flinke bonen, met aan weerszijden een metalen roostertje. Bij de zwarte versie is dat overigens nauwelijks zichtbaar, bij de witte contrasteert het meer. Neem je ze uit de doos (wat véél eenvoudiger gaat dan bij de M5, die een behendig duw-trek-wipje vergde), dan hebben ze weer een heel andere verschijning.

Van opzij bezien is namelijk goed zichtbaar dat de bovenkant een soort ovalen kap vormt, waaronder de rest van het oortje in een veel meer organische vorm schuilt. Aan de kant die naar achteren wijst wanneer ze in je oren stekenis nog wel sprake van een doorlopende lijn. Aan de voorzijde zijn de twee delen zichtbaarder gescheiden. Dat komt ook door een soort inkeping tussen het kapje en de 'blob' die in je oorschelp rust. Die inkeping helpt mede om de oortjes uit het doosje te halen, al is dat door de vorm en wijze waaruit ze daaruit steken, niet echt nodig. Het voelt alsof Sony hier het bezwaar van de voorganger luid heeft gehoord en absoluut niet wilde herhalen.

Hoe dan ook, een bijzonder ontwerp, dat op mij in elk geval een beetje een biomedische indruk maakt. Alsof het voor het oor gegoten is. Aangezien elk oor uniek is, lijkt dat uiteraard maar zo. Maar het is wel ontworpen om zo stabiel mogelijk in de oorschelp te rusten.

Een aanpassing in het ontwerp die je niet zo snel ziet betreft de interne vorm. Sony heeft een gebogen geluidskanaal in de oordoppen gemaakt. Daarmee is er, enigszins contraintuïtief voor een noise-cancelling hoofdtelefoon, een rechtstreekse verbinding van het binnenoor met de buitenlucht. Deze ventilatie moet zorgen voor een afname van bijgeluiden, veroorzaakt door luchtverplaatsing in het oor. Denk aan kauw- of slikgeluiden. Door de effectievere noise-cancelling moet deze minder volledige afdichting in de praktijk niet zorgen voor meer hoorbaar omgevingsgeluid, wat we kunnen beamen op basis van onze tests zover. 

Draagcomfort: verder verbeterd

Dat merk je ook, wanneer je deze oortjes insteekt. Ze zijn opvallend genoeg niet lichter dan de WF-1000XM5. Die wegen 5,9 gram per stuk, de Sony WF-1000XM6 komt uit op 6,8 gram elk. Toch voelen ze niet zwaarder in je oor, mogelijk door die afgeronde vorm, mogelijk omdat ze smaller zijn. Volgens Sony 11% smaller.

Gebleven is Sony's gekozen materiaal voor de tips die in je gehoorgang gaan. Dit zachte schuimrubber vormt zich heel nauwkeurig naar je oorkanaal. Daardoor zorgt het voor een zeer goede afsluiting - mits je de juiste afmeting gebruik. Standaard zijn de medium-tips geplaatst, in de verpakking zitten ook xs-, s- en l-tips. Een test in de Sony app kan helpen om de juiste formaat tip te kiezen.

In je oor steken de nieuwe doppen behoorlijk uit, misschien nog wel wat meer dan de M5. Ze zijn daardoor zichtbaarder dan ik in elk geval zou willen, maar vergeleken met de Denon Perl Pro die ik regelmatig gebruik zijn ze heel discreet. Ze gaan in elk geval niet mee in de trend van doppen die slaafs achter het Apple-design aanlopen, wat ik zeer waardeer. 

Het wat grotere formaat maakt het ook eenvoudig de plaatsing in je oren bij te stellen, zonder dat je per ongeluk een aanraakcommando geeft. Dat gebeurt met kleinere doppen met dit soort bediening natuurlijk sneller. You win some, you lose some.

Onder de streep is het draagcomfort heel prettig. Daarbij moet ik wel opmerken dat ik de schuimrubbber tips van Sony inmiddels gewoon ben. Die voelen wel wat aanweziger dan de doorgaans gebruikte siliconenrubberen versies. Een paar jaar terug moest ik er nog wel aan wennen. Het helpt dat de WF-1000XM6 een stuk lichter is en prettiger in het oor rust dan de voorlopers. Zeker vergeleken met de M4 is het een wereld van verschil. 

Een nadeel lijkt wel dat de M6 lastiger direct goed in de oren te plaatsen is. De meer afgeronde voorlopers leken toch net wat vlotter goed te zitten; bij deze merk ik dat ik vaak nog even aan het frunniken ben. Ook de genoemde zelftest bevestigt dat.

Nieuwe elektronica van de Sony WF-1000XM6....

Zoals gezegd is het binnenwerk van de WF-1000XM6 net zo aangepast als de buitenkant. Voor de daadwerkelijke audioweergave is er een nieuwe driver. Die is met 8,4 mm doorsnee exact zo groot als de 'Dynamic Driver X' van de WF-1000XM5. Bij dat model was nog sprake van een forse toename in grootte vergeleken met de M4, maar de veranderingen moeten hier elders gezocht worden. Volgens Sony combineert de nieuwe driver een rigide middendeel - voor accurate hoge tonen - met een soepele omranding voor een dieper laag. 

Verder prijken in elk oortje nu vier microfoons; dat waren er nog drie bij de vorige versie. De extra microfoon zit aan de buitenkant, waarmeer er evenveel feed forward als feed back microfoons zijn. De eerste registreren omgevingsgeluiden, de tweede het geluid dat daadwerkelijk het oor bereikt. Hiermee kunnen de Sony WF-1000XM6 oortjes nog nauwkeuriger ongewenst geluid wegfilteren.

Om de data van al die microfoons te verwerken is de hiervoor verantwoordelijke processor ook vernieuwd. Deze QN3e processor volgt de QN2e op die Sony bij de WF-1000XM5 introduceerde. De nieuwe processor moet drie keer meer rekenkracht bieden dan het eerdere model. Kenners kunnen zich zich herinneren dat Sony bij de M5 de processor splitste in twee delen. Naast de QN2e bevatte de M5 ook de 'Integrated Processor V2'. Die is verantwoordelijk voor het produceren van het daadwerkelijke antigeluid voor de noise-cancelling. Deze keert hier terug, zij het met 32-bits nauwkeurigheid versus de 24-bits van de vorige editie.

...en wat je ermee kan doen

De nieuwe QN3e maakt ook een nauwkeuriger equalizer mogelijk, zo meldt Sony. Tot dusver boden de 1000X-modellen een 5-bands equalizer in de app, voor de WF-1000XM6 is dat een 10-bands equalizer. Deze bevat de nodige presets, maar ook opties om eigen tooninstellingen te bewaren. Een apart weggestopt hulpmiddel laatje een equalizer-profiel maken terwijl je luistert naar je eigen favoriete muziek.

Wat de vernieuwde elektronica ook biedt, is een nieuw machine learning algoritme. Dat kan nog nauwkeuriger stemmen herkennen. Samen met de botgeleidingsensor en de extra externe microfoon moet dit nog beter je stem isoleren zodat je duidelijk verstaanbaar bent voor gesprekspartners. Ook in omgevingen met veel wind. Een andere voorziening die Sony eerder introduceerde bij de WH-1000XM6 is de mogelijkheid muziek te laten klinken alsof die van elders in de ruimte komt. Daarbij kan je kiezen tussen 'ver weg' (achtergrondmuziek in een cafe) en 'dichterbij' (je huiskamer). Het zorgt voor een minder indringende luisterervaring, als je wel wat wilt horen, maar ook geconcentreerd wilt werken zonder meegesleept te worden.  

Naast alle vernieuwingen komen de Sony WF-1000XM6 oortjes met een aantal bekende features. Daarbij moet je denken aan de draadloze Hi-Res Audio codec ldac, DSEE Extreme verbetering voor gecomprimeerde audio, 360 Reality spatial audio, head tracking, en gaming equalizer instellingen. De Sound Connect app is 

Audiokwaliteit en tuning: in samenwerking met mastering engineers

Sony gaat er prat op de tuning van de WF-1000XM6 te hebben uitgevoerd in samenwerking met gerenommeerde mastering engineers, onder wie Randy Merrill, Chris Gehringer, Mike Piacentini en Michael Romanowski. Deze specialisten in het afrondende deel van een muziekproductie dragen zorg voor hoe een album, nummer of soundtrack in de praktijk klinkt op een zo breed mogelijk scala aan apparatuur. Ze vervullen als het ware een functie als universele luisteraar, die het complexe beeld van een uit tientallen of honderden sporen bestaande opname moeten terugbrengen tot een coherent geheel.

Hiermee bewandelt Sony dus een ander pad dan bij voorbeeld Harman, dat een soort universele curve heeft ontworpen op basis van luistervoorkeuren van duizenden luisteraars. Het resultaat is wat je hoort in de neutrale stand van de equalizer, waar je dus nog naar believen aanpassingen aan kunt doen. Het bedrijf deed verder tijdens het evenement geen uitspraken over hoe de tuning eruit ziet in bijvoorbeeld een frequentieresponscurve.  

Noise-cancelling en omgevingsmodus

Volgens Sony zijn de grootste stappen op het gebied van noise-cancelling gezet in de lastige midden-tot-hoge frequenties. Die zijn moeilijker goed tegen te gaan met antigeluid dan lage frequenties, zeker bij onvoorspelbare bronnen als stemmen.

Sony's in-ear en over-ear hoofdtelefoons bieden sinds alweer heel wat jaren een lerende omgevingsmodus. Als je deze optie in de app activeert, zullen de oortjes na verloop van tijd steeds beter automatisch de ruisonderdrukking op je wensen en omgeving aanpassen. Sterkere onderdrukking in de trein, bijvoorbeeld, en milder op straat. Je kan de omgevingsmodus in 20 stappen aanpassen, van alles doorlaten tot niets. Daarbij kan je ook aangeven wél verkeersgeluiden te onderdrukken, maar stemmen door te laten. De ruisonderdrukking kan zich bovendien in real-time aanpassen, dus als er meer lawaai is, gaat deze sterker ingrijpen - en vice versa. De WF-1000XM6 biedt al deze functies, bijna vanzelfsprekend.

Verder is er ook weer 'speak to chat', zij het met een iets andere werking. Voorheen pauzeerde deze functie je muziek of video, nu verlaagt het alleen tijdelijk het volume. Dat vind ik geen verbetering. De kans is groot dat je nu na een interactie met een conducteur of flight attendant moet terugspoelen in je serie of podcast. Breng die pauze maar weer terug, Sony. Zeker omdat deze functie - eindelijk - niet meer direct aanslaat als je eens moet hoesten; dat maakte hem in het griepseizoen een stuk minder bruikbaar. Gebleven is een merkbare pauze, écht heel snel reageert speak to chat nog altijd niet.

Bluetooth: Auracast (met beperkingen)

Op het vlak van specifiek de verbindingstechniek is er ook nog wel het een en ander te melden. De WF-1000XM6 gebruikt Bluetooth 5.3, wat niet de nieuwste standaard is. Wel heeft het een aanzienlijk grotere Bluetooth-antenne, 1,5x groter dan bij de vorige versie. Dat moet een stabielere verbinding mogelijk maken. 

Daarnaast belooft Sony ondersteuning voor Auracast voor de WF-1000XM6. Auracast geeft de mogelijkheid om verbinding te maken met een Bluetooth 'uitzending', bijvoorbeeld in de publieke ruimte, of van bijvoorbeeld een speciale zender in of bij een televisie. Dit moet je doen via de instellingen van je smartphone, maar bij de instellingen van de WF-1000XM6 wordt aanvankelijk op onze Pixel 10 Pro nog geen melding gemaakt van Auracast.

Het aan de praat krijgen vergt de nodige stappen. Zo moet je in de Sony Sound Connect app de LE Audio verbinding selecteren, die vereist dat je de oortjes opnieuw pairt. Daarvoor moet het gekoppelde apparaat ze eerst vergeten. Dan nog kan het een poging of twee vergen, voor je de optie 'LE audio' in de Android-instellingen ziet verschijnen. Zet die aan, en je krijgt opties voor audio delen en een audiostream zoeken erbij. Tegelijk lever je ook in: onder meer ruimtelijke audio en head tracking werken niet met deze verbinding. Aan de andere kant: je kan wel muziek doorsturen naar geschikte hoofdtelefoons, dat werkte in een klein experiment met de WH-1000XM6 uitstekend. 

De ondersteuning voor Bluetooth LE in de Sony Sound Connect app is in beta (wat overigens ook geldt voor de WH-1000XM6). Die komt met bovenstaande fikse waarschuwing en daarin flink wat functies die niet meer werken, dus je moet maar net voor proefkonijn willen spelen. De alternatieven zijn: hoge stabiliteit (aac codec), hoge kwaliteit (ldac codec) en lage latency (Bluetooth LE). Naast voor Auracast is die laatste vooral nuttig voor gaming en spraaksynchroon geluid. Ik heb weinig gemerkt van vertraging bij de standaardverbinding, ik kon uitstekend films en series kijken zonder irritant achterlopende stemmen.  

Ten slotte is het vermeldenswaard dat de WF-1000XM6 ondersteuning heeft voor Fast Pair, een techniek van Google om snel Bluetooth-verbindingen tot stand te brengen. Deze bleek recent ook een beveiligingsrisico met zich mee te brengen; Sony laat desgevraagd weten hiervan op de hoogte te zijn; de WF-1000XM6 moet bij verschijnen niet kwetsbaar zijn voor de zogenaamde WhisperPair kwetsbaarheid. Ook oudere producten die hiervoor mogelijk vatbaar zijn zullen firmware updates ontvangen.

Accu en speelduur van de Sony WF-1000XM6

De WF-1000XM6 moet tot 8 uur kunnen spelen op een acculading. Met de case erbij zou dat tot 24 uur moeten gaan. Daarmee is de speelduur ongewijzigd ten opzichte van de voorganger. Dat is indrukwekkender als je bedenkt dat er meer microfoons en een krachtiger processor in de nieuwere oortjes zitten. Sony maakt bovendien 'battery care' beschikbaar, wat inhoudt dat je met een instelling in de app de oortjes niet volledig oplaadt, om zo een langere levensduur mogelijk te maken. Navraag bij Sony levert geen antwoord op wat het verschil in de praktijk moet zijn; volgens Sony hangt dit van te veel factoren ('omgevingstemperatuur, gebruiksomstandigheden, gebruikte opladers') af om eenduidig antwoord op te geven. 

Verder kunnen de oortjes snelladen. Vijf minuten in de case levert een uur speeltijd (zonder anc) op. 

Eerste indrukken van de Sony WF-1000XM6

We konden de Sony WF-1000XM6 de afgelopen periode uitproberen. Een complete review van expert Jamie Biesemans lees je hier, maar ik wilde ook enige indrukken delen. Ik heb de twee voorlopers veel gebruikt en was dan ook zeer benieuwd naar de nieuwste versie. 

Wie worstelde met het uit de case halen van de M5 zal de M6 sowieso bevallen: dat is een fluitje van een cent. De nieuwe case is ook fraai, symmetrisch en lekker stabiel. Het is mooi meegenomen (en in deze prijsklasse een beetje een must) dat hij draadloos kan laden. 

In de oren plaatsen vergt wat gewenning, ik moet ze meer dan de vorige versies bijdraaien. De test in de Sound Connect app geeft vaak aan dat er geen volledige afsluiting is; de dikkere l-tips zijn me te groot, echt goed aandrukken en wat draaien lost het altijd wel op. Maar het voelt niet zo betrouwbaar dat je een app nodig hebt om zeker te weten dat ze goed zitten. Voor optimale laagweergave is die goede afdichting wel vereist.

Is dat in orde, dan maakt de WF-1000XM6 indruk met die laagweergave, hij klinkt dieper dan de voorloper, ondanks een even grote driver. Het geluid klinkt sowieso wat punchier in mijn beleving, de WF-1000XM5 kwam vaak toch wel erg neutraal uit de kast. De 10-bands equalizer biedt hier meer mogelijkheden, maar is zeker geen noodzaak voor mij. De speelse 'eigen equalizer' optie levert een curve met wat meer nadruk in het laag op, maar laat het hoog ongemoeid. Dat klinkt dan ook al zeer helder en detailrijk.

De ruisonderdrukking lijkt van vergelijkbaar niveau met de voorganger. Dat lijkt misschien teleurstellend, maar die was al erg goed. Bovendien lijkt de ventilatie van de M6 wel te werken. Ik heb tijdens het gebruik eigenlijk geen moment last gehad van bijgeluiden, iets wat bij andere oortjes nog wel eens voorkomt. Ik kan me voorstellen dat dit al een prestatie is, omdat de ruisonderdrukking dus ook extra van buitenaf aangevoerd geluid wegfiltert middels de interne microfoons. Sony stelt dat het de ruisonderdrukking heeft geoptimaliseerd om ook als de buds niet perfect afsluiten, toch binnenlekkend geluid weg te filteren. Dat sluit aan bij ons vermoeden.

Waar ik echt van onder de indruk ben, is de spraakkwaliteit. Dat was bij de WF-1000XM4 zeker buiten een zwakker punt; de M5 was beter, maar de M6 zet nog wel echt een stap, is mijn indruk. Gesprekken voelen heel natuurlijk, de oortjes zijn geen moment storend aanwezig. Gesprekspartners lijken niet eens door te hebben dat ik ze gebruik. 

Prijs en beschikbaarheid Sony WF-1000XM6

De Sony WF-1000X M6 krijgt een adviesprijs van 300 euro. Vooralsnog komt hij beschikbaar in zwart en grijswit (Platinum Silver). Net als bij de WF-1000XM6 zijn de mogelijkheden voor klanten die nieuwe tips nodig hebben, of een oortje of case moeten vervangen, beperkt: Sony klantenservice is dan het aanspreekpunt.