Samsung QN90F review: knappe MiniLED TV blinkt uit met mat scherm

Met name Hisense en TCL kiezen voor miniled als speerpunt, en beide merken zijn sterk op weg een permanente positie in het televisielandschap te veroveren. Dat doen ze met elk jaar méér minileds, hogere helderheden en scherpe prijzen. Voor gevestigde namen als Samsung is het de uitdaging competitief te blijven. Wij waren benieuwd hoe de Samsung QN90F, het topmodel - in elk geval buiten de 8K tv's van het merk gerekend - het er vanaf brengt. Dat blijkt niet teleur te stellen.

De QN90F is de nieuwste versie in de QN90-serie - de F staat voor 2025 toestellen. We ontvingen de 55-inch versie, oftewel de Samung QE55QN90F, voor deze test. Afhankelijk van waar je 'm koopt, kan deze ook QN92F, QN93F of QN94F heten. Technisch zijn die allemaal identiek. Officieel kost dit toestel 1399 euro, maar in de winkel vind je het al voor iets minder dan 1000 euro. Daarmee is het een concurrent van modellen als de TCL C8K of de Hisense U8Q.

De 55-inch (139 cm) Samsung QE55QN90F onderscheidt zich met een mat scherm. Het toestel is voorzien van miniled achtergrondverlichting met full array local dimming, quantum dots een beeldsnelheid tot 165 Hz. 

Design van de Samsung QN90F: slank en premium 

De Samsung QN90F ziet er tiptop in orde uit, zoals dat een topmodel betaamt. Het toestel heeft een erg slank profiel (met 2,7 cm veel dunner dan de QN85D die we vorig jaar testten), opvallend voor een tv met full array achtergrondverlichting. Die zijn vaak wat dikker. Een metalen rand rondom accentueert het smalle profiel.

De rug is netjes vlak afgewerkt met een licht horizontaal streeppatroon. Vier horizontale groeven over de hele rug zijn handig om de kabels naar de voet te leiden. De centrale voet staat op een zeszijdige metalen plaat, afgewerkt in satijnzwart.

Aansluitingen van de Samsung QN90F

De QN90F biedt vier HDMI 2.1-poorten met 48Gbps bandbreedte en ondersteuning voor ALLM en VRR (HDMI VRR, AMD FreeSync en NVIDIA G-Sync compatible). De ARC/eARC functie zit op poort 3. PC-gamers kunnen 4K@165Hz aanleveren, spelconsoles tot 4K@120Hz. De gemeten input-lag is zeer goed: hij bedraagt nauwelijks 12,5 ms bij 4K60 en 8,5 ms bij 2K120. Dat betekent dat je hooguit één frame achterloopt op het beeldsignaal, zeer netjes. Actiegames waarbij snelle respons vereist is vormen dan ook geen enkel probleem.

Samsung biedt via het game dashboard een aantal specifieke gaming opties. Zo kan je inzoomen op de minimap of (voor pc) gamen in 21:9- of zelfs 32:9-beeldverhouding. Je kan beeldinstellingen aanpassen op basis van het spelgenre, of je kan die taak overlaten aan AI die automatisch je spel herkent.

Verder zijn er twee usb-poorten, een optisch digitale audio-uitgang, een dubbele tv-tuner voor DVB-T2/C/S2 en een CI+-slot is voor live tv. Live tv opnemen en pauzeren kan met behulp van externe usb-opslag. Verbinden met je thuisnetwerk kan via Ethernet of WiFi 5. Daar zouden we onderhand toch wel graag WiFi 6 zien. Via Bluetooth kan je audio naar de tv sturen of een draadloze hoofdtelefoon aansluiten.

One UI Tizen 9: convergentie met de smartphone interface

De One UI Tizen Smart tv-interface is door de jaren naar een goede organisatie geëvolueerd. Dat is nodig, want er zitten bijzonder veel functies in die niets met tv-kijken te maken hebben, maar wel gebruik kunnen maken van het grote scherm. Denk dan bijvoorbeeld aan Daily+, de sectie waar je SmartThings (het IoT-dashboard), Workspace (verbinding leggen met een pc of Microsoft 365 te starten), Philips Hue, Stingray karaoke, Samsung Food en tal van Fitness-apps vindt. Of de Art sectie (vroeger Ambient), waar je kunt kiezen uit talrijke kunstwerken en decoratieve beelden als screensaver. Overigens, de Art Store, die vroeger enkel toegankelijk was via The Frame, is nu ook beschikbaar op dit model en de andere Neo QLED-modellen.

Al die zaken zitten netjes in hun eigen sectie. Wil je ze niet gebruiken, dan hoef je het Home-scherm niet te verlaten. Zoals bij alle fabrikanten is de bovenste helft van het scherm voorbehouden voor een carrousel van aanbevelingen. Voorlopig zijn die nog steeds enkel content-gerelateerd. We hopen dat daar op termijn geen willekeurige reclame komt. Centraal in beeld vind je de laatst geselecteerde bron, onderaan de rij met je favoriete apps. Die kan je naar believen aanpassen.

In die rij kan je ook live tv en hdmi-ingangen een plaats geven., Dat is handig, want op de afstandsbediening is er helaas geen rechtstreekse toets voor ingangen. Verder naar onder vind je rij na rij met aanbevelingen uit verschillende content-diensten, in dezelfde volgorde als ze in je rij met favoriete apps staan. Verwijder je een app, dan verdwijnt ook de corresponderende rij met aanbevelingen. Samsung heeft een erg ruim aanbod apps, internationaal én lokaal, en ondersteunt nu zowel Apple Airplay2 als Google Cast.

De menu’s met instellingen of het scherm met aansluitingen verschijnen als een compact paneel linksonder in beeld. In het instellingenmenu kan je de volgorde van wat getoond wordt aanpassen. Ga je naar ‘Alle Instellingen’, dan krijg je bovenaan het venster een lijst met de meest recent geopende instellingen. Wanneer je erop klikt, ga je onmiddellijk naar die instelling, dat werkt erg handig.

Samsung biedt zeven jaar updates voor One UI Tizen, zodat je interface normaal gezien al die tijd bij de meest recente versie blijft en nieuwe functionaliteit ook naar oudere toestellen komt (indien de hardware dat toelaat).

Vision AI Companion

AI neemt ook op tv een steeds centralere plaats in. Samsung heeft daarom de Vision AI Companion uitgerold. Het is een app die een aantal AI-functies centraliseert. Op zich is dat geen slecht idee. Je kan er vragen stellen aan Copilot bijvoorbeeld, of AI-beelden genereren om als wallpaper te dienen.

Ook een aantal instellingen vind je er terug, zoals de AI Modus, die we helaas nog steeds geen goede oplossing vinden. De Vision AI Companion is bovendien gebaseerd op Samsungs eigen steminterface, het in 2017 geïntroduceerde Bixby. Die spreekt na al die jaren nog steeds geen Nederlands. Dat is ondertussen wel een ernstige handicap. Er is dus nog flink wat ruimte voor verbetering.

Compacte afstandsbediening

Afgezien van de ontbrekende bronselectie knop bevalt de afstandsbediening prima. De erg compacte remote ligt goed in de hand, en met het beperkte aantal toetsen is er weinig kans dat je je vergist. De toetsen hebben een zuivere en lichte aanslag, zodat hij erg aangenaam is in gebruik. De instellingen-toets toont ook opties om de cijfertoetsen of kleurtoetsen te gebruiken. De ingebouwde oplaadbare batterij en een fotovoltaïsch paneel op de rug zijn kenmerken van een moderne remote; via de usb-c-poort kan je eventueel snelladen. Er zijn vier sneltoetsen voor streamingapps.

Een goed alternatief is de SmartThings-app. Via die weg kan je rechtstreeks apps starten, een andere ingang kiezen of je selectie maken in de Art-sectie. Uiteraard bevat de app ook een virtuele remote.

Het matte scherm van de Samsung QN90F

Het matte scherm dat we kennen van een aantal Samsung oled-modellen wordt nu ook gebruikt op de QN90F. Dat zal zeker niet iedereen appreciëren, maar ik vind het een prima keuze. In donkere ruimtes heeft het scherm geen nadelen, in goed verlichtte ruimtes mildert het de impact van reflecties uitstekend. Kleine reflecties verdwijnen zo goed als volledig, grotere reflecties spreidt het matte scherm uit zodat ze geen afleiding meer zijn.

Er is natuurlijk wat contrastverlies door dat matte scherm, maar waar dat bij een oled-model meer opvalt was, vind ik het op dit lcd-scherm veel minder merkbaar. Dat is vermoedelijk omdat lcd-panelen zo ook al geen perfect contrast hebben en het verlies dus minder opvalt. Het maakt van de QN90F in elk geval een unicum in de markt. De kijkhoek is degelijk, maar zoals bij alle lcd-schermen ruim minder goed dan een oled-scherm.

Weinig zones, maar uitstekende local dimming

Wie de miniled-specificaties van moderne tv’s doorneemt vindt, al gemakkelijk modellen met een enorm hoog aantal dimming zones, lees meer dan duizend. In dat opzicht komt de QN90F eerder bescheiden uit de hoek, met 36x14 (504) zones lijkt hij wat achterop te hinken. Lijkt, want zoals wel vaker is het niet het aantal zones dat het verschil maakt, maar wat je ermee doet.

De Samsung QN90F heeft een VA-paneel met een zeer goede uniformiteit en een degelijk contrast van ongeveer 3.500:1 (ongeveer, want we kunnen de local dimming op dit model niet volledig uitschakelen). Dat is een goed, maar geen uitzonderlijk resultaat. Met local dimming geactiveerd klimt het contrast aanzienlijk, richting 25.000:1. Samsung kiest ervoor om zwart zo donker mogelijk te houden. Dat heeft als gevolg dat kleine lichtaccenten zoals sterren wat onderdrukt ogen. Die aanpak werkt wel: zonegrenzen heb ik nergens gezien, en het beeld heeft over het algemeen een erg goed contrast. De letterbox-balken boven en onder de film blijven duidelijk zwart.

Wat helderheid betreft heeft de QN90F flink wat te bieden. De piekhelderheid in HDR10 Filmmaker modus klokte in Calman Ultimate van Portrait Displays af op 2181 nits op het 10% venster, en 765 nits op het volledig wit beeld. Dat is ruim voldoende voor knappe hdr-resultaten. Een aantal concurrenten zoals TCL en Hisense kunnen helderder gaan, maar echt nuttig is dat niet. Veel hdr-materiaal blijft namelijk ruim onder deze grens.

Het kleurbereik is prima. De Filmmaker Mode op de QN90F is zowel in sdr als hdr zeer goed gekalibreerd, met  eenuitstekende grijsschaal en nauwkeurige kleuren. Enkel in de allerhelderste hdr-tinten kan de QN90F soms wat kleurintensiteit verliezen, maar in de praktijk komt dat zelden voor.

Met statische tonemapping zijn de beelden bijzonder aantrekkelijk. Er is veel witdetail en er zit een goede diepte in het beeld dankzij het contrast. Je kan voor ‘actieve’ tonemapping kiezen, maar dat maakt het beeld aanzienlijk helderder, en je riskeert dan wel duidelijk kleurverlies in de helderste tinten. Het is eventueel te overwegen als je bij bijzonder veel omgevingslicht kijkt, maar over het algemeen raad ik het af. In donkere scènes kan de QN90F zich goed staande houden, er is veel schaduwnuance. De allerdonkerste tinten verdoezelt hij licht, maar dat zien we door de vingers.

We zouden bijzonder graag zien dat Samsung overstag gaat en toch Dolby Vision ondersteunt, maar dat is onwaarschijnlijk. HDR10+ biedt een degelijk alternatief en op dit model zijn de prestaties met zowel HDR10 als HDR10+ erg goed.

Beeldverwerking

Ik heb de NQ4 AI Gen3-processor al getest op de S95F en op The Frame Pro en in beide gevallen waren de resultaten uitstekend. Ook de QN90F profiteert van deze opvallend goede processor. Hij zorgt voor prima deinterlacing en heeft mooie upscaling. De ruisonderdrukking kan zowel willekeurige als compressieruis goed wegwerken en elimineert ook kleurstroken in zachte gradiënten zonder overmatig detailverlies.

Het lcd-paneel heeft een goede bewegingsscherpte, snel bewegende voorwerpen hebben een heel lichte dubbele rand, maar het is niet erg genoeg om echt te storen. De motion interpolation levert zeer mooie resultaten,  waarbij ook snelle camerabewegingen worden vloeiend weergegeven, zonder overduidelijke beeldfouten te introduceren.

Geluidskwaliteit

Als Samsung nog ergens de prestaties kan aanscherpen, dan is het op vlak van geluidskwaliteit. De QN90F heeft een 60W audiosysteem in 4.2.2-configuratie. Zolang je dat niet te zwaar belast, lees: geen kamervullend volume en geen te zware soundtracks, levert dat degelijke resultaten. De stereoscheiding en zelfs wat bescheiden surround en hoogte-effecten zijn hoorbaar, maar echt kan je daar niet van profiteren. Wie een actiefilm wat te luid zet, hoort al snel stevige vervorming en chassisgeluiden; van stevige bassen is absoluut geen sprake. Het systeem presteert wel prima met dialogen. De QN90F ondersteunt Dolby Atmos, maar geen DTS. Vind je geluid belangrijk, dan kan ik enkel een soundbar adviseren.

Conclusie

De Samsung QE55QN90F is misschien geen uitschieter op het vlak van piekhelderheid, maar dat betekent niet dat het geen uitstekende televisie is. Dolby Vision moet je helaas nog steeds missen, en ik zou graag wat betere geluidskwaliteit hebben, maar daarmee zijn de belangrijkste minpunten wel aangestipt. Wat de Samsung QN90F uniek maakt, is zijn matte schermafwerking. Die geeft de tv in een goed verlichtte woonkamer een sterke troef, want reflecties hebben nauwelijks vat op dit scherm. Dat je wat contrast verliest viel ons minder op dan bij Samsungs oled-model, dat gematteerd is.

De tv levert met een relatief beperkt aantal dimmingzones toch bijzonder goed contrast en piekhelderheid. Zowel sdr- als hdr-beelden zien er bijzonder aantrekkelijk uit. De One UI Tizen interface is gebruiksvriendelijk, en ondersteunt sinds kort niet alleen Apple Airplay2 maar ook Google Cast. Wil je het scherm inzetten als kunstkader, dan kan dat ondertussen ook, want de Art Store die je kent van The Frame is nu ook hier beschikbaar. Gamers krijgen een ruim uitgeruste tv, met vier HDMI 2.1-poorten, 165Hz verversingsfrequentie en alle game-features. Je kan eventueel nog wat mopperen over de prijs, maar kijk je naar reële winkelprijzen, dan is de Samsung QN90F voor vergelijkbaar concurrerende prijzen te vinden als de opties van TCL en Hisense. En voor dat bedrag is het een uitstekende koop.

Samsung QE55QN90F