Fractal Scape review: een gaming headset voor volwassenen
De Fractal Scape is alweer een jaar oud, maar toen de kans zich voordeed deze draadloze gaming headset eens te proberen, leek me dat toch interessant. Deze gaming headset pakt een paar zaken anders aan dan anderen. Dat kan Fractal ook doen, omdat het van huis uit geen audiomerk is. Dit Zweedse merk bouwt doorgaans pc-behuizingen met strak Scandinavisch design, en levert daarbij benodigde onderdelen als voedingen en koelingen. Het was dan ook vooral het uiterlijk van de Scape dat mijn aandacht trok, maar gelukkig bleek het not just a pretty face.
Wat is er onderscheidend aan de Fractal Scape?
Gaming headsets zijn doorgaans vrij opvallende verschijningen. Scherpe lijnen en hoeken, meestal zwart met gekleurde accenten - en natuurlijk verlichting. Daar zijn uitzonderingen op, maar die zijn zeldzaam. De Fractal Scape is er ook een voorbeeld van: een gaming headset die er niet zo uitziet. In plaats daarvan zou hij kunnen passen in het assortiment van een van de vele audiomerken die Denemarken, Noorwegen en Zweden rijk zijn. Zeker als je 'm ziet in de grijze uitvoering die we voor deze review ontvingen.
Het onopvallende design is niet het enige waarin de Scape anders is. Fractal heeft een draadloos oplaadsysteem bedacht. Dat hebben we ook wel eens eerder gezien, maar de benadering van Fractal is beter. Door een oplaadstand mee te leveren, voorkomt het gedoe met uitlijnen of verschuiven. Het basisstation dubbelt bovendien als verlenging voor de usb-adapter voor de draadloze verbinding. Het ziet er ook nog eens fraai uit, en biedt direct een plek om de headset op te bergen na gebruik.
Ten slotte werkt de Fractal Scape voor instellingen niet met een app, maar met een webomgeving. Daarvoor is geen registratie nodig, het is buitengewoon laagdrempelig. Tegelijk biedt het een geavanceerde parametrische equalizer, naast enige andere instelmogelijkheden.
Wat er niet is, is actieve noise-cancelling. Dat zou je mogelijk door het design verwachten, maar is er dus niet bij.
Design van de Fractal Scape: oh zo Scandi
De Fractal Scape oogt min of meer zoals je voor je zou zien als je denkt aan 'headset met Scandi design'. Strakke lijnen, fraaie ovalen, veel symmetrie. Metalen accenten bij scharnieren - ook voor de microfoon - en kunststof die degelijk aanvoelt. Een logo dat zo subtiel is, dat alleen die-hard fans het zullen herkennen. Het gewicht is met 320 gram (inclusief microfoon) relatief laag. De Alienware Pro Wireless Gaming headset is iets lichter, de MSI Maestro 500 véél lichter (280 g). De SteelSeries Arctis Nova Elite is dan weer veel zwaarder (380 g).
De hoofdband is redelijk gewatteerd, de kussens mag je rustig dik gewatteerd noemen. Ze zijn alle afgewerkt met een soort textiel, dat prettig aanvoelt en een zichtbaar reliëfpatroon heeft. De linker- en rechter unit zijn subtiel gemarkeerd net boven de verstelling, met een L en R in het metaal gegraveerd. Ik vind een lekker grote letter in de units zelf altijd wel fijn. Maar ook zonder aangesloten boom mic is bij de Scape wel duidelijk wat links en rechts is. De units kantelen aardig naar voren, en iets naar binnen voor die optimale stand op het oor.
Bediening: doordacht knoppenspel
De bediening zit op beide units. Links van boven naar onder: een grote draaiknop voor onder meer het volume en media afspelen, een ovalen knop voor dempen van de microfoon, een schuifknop voor schakelen tussen verbindingsmogelijkheden, en een power-knop. Die power-knop kort indrukken geeft een indruk van de accustatus: de rgb-verlichting kleurt dan groen, oranje of rood. Rechts zit een ronde knop voor aan- en uitzetten van de rgb-verlichting en een ovalen knop om te wisselen tussen equalizer presets.
Aan de beschrijving kan je zien dat Fractal heeft nagedacht over die knoppen: elke functie heeft een eigen vorm. Zolang je maar onthoudt dat links de microfoon demper zit en rechts de equalizer-selectie. Dat moet lukken.
Als gaming headset is de Scape voorzien van rgb-verlichting. Die is subtiel. Zowel qua locatie als qua beschikbare kleurschema's. Je kan het ook uitzetten, wat de accuduur ten goede komt.
In gebruik nemen van de Fractal Scape
Fractal levert de Scape in een fraaie verpakking, die wederom in weinig associaties met 'gaming' oproept. Uit het luxe foedraal komen naast de headset een usb-adapter en het oplaaddock. Voor aansluiten heb je drie opties: via de usb-c kabel bedraad, via Bluetooth of via de 2,4 GHz usb-adapter.
Je kan die adapter rechtstreeks in een poort op pc of laptop steken, maar het logischer de aansluiting daarvoor onderop het dock te gebruiken. Dat sluit je dan weer aan met de meegeleverde usb-kabel op een usb-a poort. Het dock laadt vervolgens de hoofdtelefoon op. Draadloos laden gaat met 5 watt, dus aansluiten op een usb 3.x poort verdient aanbeveling. De oplaadspoel zit in het contact voor de linker-unit (waar je ook de microfoon in prikt). De hoofdtelefoon laadt dus niet aan twee kanten tegelijk op.
Voor gaming is het een goed idee de los aan te sluiten boom microfoon te gebruiken. Deze heeft een aanzienlijk groter frequentiebereik dan doorsnee microfoons. Voor gewoon bellen kan je ook gebruik maken van de in de headset ingebouwde microfoon. Daar zit nog een extra microfoon in voor wegfilteren van omgevingsgeluid bij gesprekken.
De Scape werkt onder Windows en macOS, maar is ook geschikt voor de PlayStation 4 en 5, Nintendo Switch en iOS- en Android-apparaten. Denkelijk werkt het ook onder Linux; ik had alleen geen systeem daarmee voorhanden in de testperiode. Het zou na een kleine ingreep moeten kunnen. Bij gebrek aan een 3,5 mm optie is gebruik met de Xbox X|S niet mogelijk.
Configureren van de Fractal Scape
De reden dat dit zou moeten werken, is dat de configuratie geheel browsergebaseerd is. Instellen van de Fractal Scape doe je via een website. Daar moet je toegang tot lokale apparatuur toestaan, dan wordt de Scape direct gevonden. Of liever gezegd: de Scape dongle, en via die weg de headset. Als je de headset zelf aansluit via de meegeleverde usb-kabel, vindt de configuratiesite alleen de headset - dit is wel de enige manier om de firmware van de headset bij te werken. Fractal bracht dit jaar nog meerdere updates uit om bugs te verhelpen en aanpassingen te doen op basis van feedback van gebruikers.
De 'Adjust' omgeving in de browser is verder rechttoe-rechtaan. Je kan kiezen tussen aanpassen van verlichting en geluid. Bij verlichting zijn er 10 voorgeprogrammeerde patronen. Ook kan je een eigen variant maken, op basis van zes basisweergaven. Het is misschien niet zo aanpasbaar als bij sommige gaming-merken, maar wat mij betreft genoeg opties - en een stuk overzichtelijker.
Overdonderende equalizer
Voor audio domineert een schermvullende parametrische equalizer het beeld. Je kan drie instellingen opslaan in de headset. Daarvoor kan je de drie aanwezige presets aanpassen, of zelf eigen presets maken. Die kan je weer snel terugroepen door een cijfercode die de equalizer genereert in een veldje te plakken. Slim en doeltreffend - en behoorlijk nerdy.
Dat geldt voor de hele equalizer, die qua aanpassingsmogelijkheden niet zou misstaan in een apparaat van een HiFi-leverancier. Fractal biedt enige tips hoe deze te gebruiken. Heel eerlijk: dit zal veel mensen boven de pet gaan. Voor kenners zijn de fijnmazige instelmogelijkheden vast geweldig, maar het lijkt alsof Fractal hier alléén de geavanceerde opties biedt. Het komt over als een knappe, maar ook wat overdreven flex. Kijk wat wij kunnen doen.
Ondertussen zouden presets voor specifieke games, of gewoon algemene simpele presets (of een gewone 5-bands equalizer) voor velen volstaan. Die parametrische equalizer is tof - en heel effectief, met merkbare impact op de weergave - maar iets dat onder een 'geavanceerd' tabje zou mogen schuilgaan.
Voor de microfoon biedt de omgeving dan weer bijna geen aanpassingsmogelijkheden. Er is een sidetone-regelaar, en je kunt de onderdrukking van omgevingsgeluid uitschakelen.
Fractal Scape in gebruik - microfoon
De microfoon is vaak een onderdeel dat minder aandacht krijgt bij gaming headsts, maar dat is onterecht. Voor spraakcommunicatie maakt het veel uit voor hoe je overkomt. Verstaanbaarheid is daarbij wel het minste, maar ook al die horde is genomen, zijn er grote verschillen. De Fractal Scape biedt twee opties, maar zoals al opgemerkt is de optionele boom mic - een microfoon op een steeltje - beslist de betere van die twee.
Deze heeft een voor headset microfoons ongewoon ruim frequentiebereik. Weliswaar niet zo groot als bij bijvoorbeeld de Logitech G522, maar nog altijd aanzienlijk ruimer dan de doorsnee headset. Daardoor registreert hij veel meer stemnuances, en klinkt hij veel minder blikkerig dan je wellicht verwacht van een headset. Bij onze standaard testopnames bleek wel, dat plaatsing ten opzichte van de mond belangrijk is. De microfoon is erg gevoelig en pikt al snel mondgeluiden op. Dat kan je voorkomen door hem verder van je mond te plaatsen, meer opzij en naar onderen. Een plofkap had wellicht geholpen, maar die levert Fractal niet mee.
Met de boom op de juiste positie registreert de microfoon een mooi, warm en enigszins 'droog' geluid dat zich ook prima leent voor een podcast. Mocht je geregeld lange monologen afsteken in videovergaderingen, dan zullen je gesprekspartners dat beter trekken met dit geluid. Al zouden we adviseren monologen te bewaren voor het toneel, maar dat terzijde.
Beter de boom dan de built-in
Het verschil met de ingebouwde microfoon is groot. Die is niet slecht, maar klinkt in de vergelijking opeens blikkerig en gecomprimeerd. Echt een ouderwets telefoongeluid, dat tegenwoordig steeds minder te horen is dankzij modernere technieken met meer bandbreedte (zoals VoLTE). Als je de Scape mee naar buiten neemt kan je er best mee bellen, maar verwacht geen wonderen.
De ruisonderdrukking van de microfoon lijkt niet heel veel te doen. In een omgeving met een zoemende pc en een ratelend toetsenbord pikte de microfoon alleen die laatste op. In- of uitschakelen van de ruisonderdrukking maakte daarbij nagenoeg geen verschil. Ik gebruik niet het luidste keyboard, maar krijg er wel regelmatig opmerkingen over van gesprekspartners in videomeetings. Dat viel mee bij de Scape, maar het was mooi geweest als het getik echt werd weggefilterd. Hier kan je alle testopnames beluisteren.
Zo klinkt de Fractal Scape
Ik heb de nodige maanden naar van alles en nog wat geluisterd op de Fractal Scape, naast mijn gebruikelijke lijstje met testmuziek en -games. Even los van de equalizer-opties klinkt de hoofdtelefoon behoorlijk neutraal. Ik heb dan ook voornamelijk in de standaard 'Balanced' preset geluisterd. De standaard draadloze verbinding via de dongle heeft veel meer bandbreedte dan Bluetooth, al zal je daar alleen profijt van hebben als je bron ook kwalitatief beter is. Spotify in Lossless, bijvoorbeeld.
In het algemeen valt een goede vocaalweergave op. Stemmen zijn uitstekend verstaanbaar, zonder overdreven benadrukt te worden. De overlappende stemmen in het refrein van Femininomenon van Chapell Roan zijn uitstekend te volgen. En wie geen woord van de lead singer van Bad Religion wil missen: probeer de Scape eens om Best for You te beluisteren.
Ondertussen is de laagweergave zeer solide. Niet overdreven, maar ook niet onderbelicht. De opening van Teardrop komt prima uit de verf - en als ik even kijk hoe wat extra bas bevalt, schakel ik toch liever terug naar neutraal. In een nummer als Ooh La La van Goldfrapp klinkt de Scape wel wat braaf, daar is een tikje extra in het hoog en laag welkom.
De 40 mm drivers van de Fractal Scape leveren een goede scheiding tussen hoog, midden en laag. Individuele instrumenten zijn goed indentificeerbaar op een redelijk breed soundstage. Heel wijds zou ik de weergave niet noemen, en echt loskomen van je oren doet het maar zo-zo. Dat is ook niet echt iets wat je moet verwachten van een headset in deze prijsklasse. Het maakt voor de weergave best uit hoe je de hoofdtelefoon draagt - ik vond 'm een stuk beter klinken relatief naar voren geplaatst.
Ook goed in games, met voldoende volume
In games kwijt de Fractal Scape zich even goed van zijn taak. Dat is niet zo vreemd, uiteindelijk zijn de vereisten voor een goede gaming headset niet wezenlijk anders dan voor goede muziekweergave. Het laag heeft voldoende impact voor explosies en effecten. De equalizer biedt genoeg ruimte om dat nader aan te zetten als je graag het glazuur van je tanden laat trillen. You do you. Stemmen, voetstappen en andere essentiële elementen zijn uitstekend te onderscheiden. Grommende motoren in Forza Horizon 4 en 5 - helaas, 6 heb ik nog niet. En, wat mij betreft minstens zo belangrijk, de rijke soundtracks van games als Mixtape, Clair Obscur of Frostpunk - om maar een paar voorbeelden te noemen - komen prachtig over.
Qua volume valt er weinig te wensen. Kennelijk was de Scape aanvankelijk wat onderbemeten in dat opzicht, maar na een firmware update - die ik uiteraard heb geïnstalleerd voor ingebruikname - was dat verholpen. Het is nog steeds niet de luidste headset die ik ooit getest heb, maar hij kan hard genoeg.
Is het de allerbest klinkende gaming headset? Toch zeker een van de beste in zijn prijsklasse. Een Beoplay Portal of een Arctis Nova Elite overtreffen de Scape wellicht, maar zijn ook heel wat duurder. Met een Arctis Nova 7P, vergelijkbaar geprijsd, kan deze headset zich uitstekend meten. En dat is een van mijn favorieten in dit segment.
Draagcomfort en accuduur van de Fractal Scape
Hoe een headset zit, is in hoge mate persoonlijk. Wat de een geweldig vindt, kan de ander niet uitstaan. Zelf kan ik headsets van SteelSeries doorgaans goed waarderen, door hun relatief lage druk op het hoofd en comfortabele oorkussens. Ik ben dan weer minder fan van sterk klemmende modellen. Vermoedelijk om die reden kan ik de Fractal Scape waarderen. Weliswaar rust deze direct op het hoofd (in plaats van met een 'zwevende' hoofdband), de neerwaartse druk valt mee - ondanks het niet bijzonder lage gewicht. De zijwaartse druk is acceptabel. Niet te los, maar ook niet beklemmend strak.
Ook de druk op de oren is in mijn geval zeker te doen. De kussens zijn dik, en ik vind het gebruikte materiaal prettig. Geen kunstleer, maar een soort textiel. Wel wordt het na enige tijd warm op het hoofd, zeker in de zomerperiode. Dat geldt voor bijna alle headsets. Een Sennheiser HD 550 is aanmerkelijk lichter, maar omsluit het hoofd wat meer. De Scape is eerder vergelijkbaar met een HD 480 Pro, al is ook die lichter.
In elk geval voor mij is de Scape een van de meer comfortabele headsets die ik heb gebruikt (en dat zijn er veel). Het gewicht en de warmte zijn de voornaamste zaken om rekening mee te houden, maar beide kunnen nog een stuk erger. Voor enige uren achter elkaar dragen vind ik het prima te doen; een hele werkdag zou ik minder prettig vinden. Maar zelfs van de licht-als-een-veertje Jabra Evolve3 85 betwijfel ik of ik er zo lang mee zou willen rondlopen.
Mocht je daartoe wel in staat zijn, de accu houdt dat ook makkelijk vol. Met een speelduur van 24 uur met verlichting en 40 zonder moet de Fractal Scape voor zelfs de meest fervente gamer genoeg ademruimte bieden. Slaag je er toch in om de accu uit te putten, dan kan je met een kwartiertje laden weer vier uur verder - met rgb-verlichting.
Praktische observaties
Wat praktische zaken nog, die ik elders niet zo een-twee-drie wist onder te brengen. De Fractal Scape kan werken via de eigen usb-adapter en via Bluetooth, maar niet tegelijk. Je kan dus niet, zoals bij sommige concurrerende modellen een telefoongesprek aannemen en tegelijk geluid van je game blijven horen. Je kan wel via Bluetooth met twee apparaten verbinding maken - er is multipoint ondersteuning.
De Adjust Pro webtoepassing werkt zoals gezegd prima. Het enige nadeel is dat de verbinding met de dongle en hoofdtelefoon soms verbroken lijkt te worden. Dan verschijnt een scherm om opnieuw verbinding te maken. Heb je dat al eens gedaan, dan is opnieuw laden van de pagina doorgaans voldoende om het apparaat weer te zien en te kunnen configureren.
Ten slotte het bereik; via de eigen adapter is dat heel groot. Waar de Bluetooth van mijn smartphone het met een meter of tien wel voor gezien houdt, blijft de verbinding met de usb-adapter moeiteloos werken op 15 of zelfs 20 meter afstand. Inclusief tussenliggende obstakels als muren en vloeren.
Conclusie
De Fractal Scape is een uitstekende gaming headset, maar door zijn geluidskwaliteit en subtiele design is hij breder inzetbaar. Voor muziek is het misschien niet de meest spannend klinkende hoofdtelefoon, maar het geluid is aangenaam en met een goede balans. Daarbij biedt de equalizer uitgebreide en effectieve mogelijkheden het naar eigen smaak aan te passen. Voor gesprekken is de boom microfoon bovengemiddeld goed, met de mogelijkheid ook buiten de deur te spreken zonder uit het apparaat stekend ding als mooie bonus. Dat gaat wel gepaard met een lagere kwaliteit. In games ten slotte is de weergave zoals je mag verwachten van een rond de 200 euro kostende headset.
Het design, de constructiekwaliteit en de handige dock zijn zaken die tot aanbeveling strekken. De afwezigheid van noise-cancelling en een hoes voor vervoer zijn zaken die bij een opvolger op de wensenlijst zouden staan. Vooralsnog is de vraag of Fractal het bij de Scape houdt, of zich verder gaat roeren in de moeilijke markt voor (gaming) randapparatuur. Het is in elk geval een geslaagde eerste stap daarin.
Fractal Scape
| Fractal Scape in een oogopslag | |
| Kleur | Zwart, wit |
| Materiaal |
Kunststof en metaallegering |
| Ontwerp | Over-ear |
| Gewicht | 338 g (incl. microfoon) 314 g (excl. microfoon) |
| Drivers | 20 - 20.000 Hz freq. bereik |
| Microfoon | Afneembare uni-directionele microfoon 2x omni-directioneel ingebouwd |
| Bediening | On-ear Aan-uit, volumekroon, microfoon dempen, verbinding, verlichting |
| Aansluiting | USB-dongel, kabel |
| Verbinding | 2,4 GHz draadloos Bluetooth 5.3 (LC3+) Tot 40 meter bereik |
| Accu | 40 uur speeltijd (zonder RGB) > 24 uur speeltijd (met RGB) < 3 uur laadtijd 15 min. laden voor 4 uur gamen |
| Software | Adjust Pro |
| Meegeleverd | Oplaadstation, dongel, USB-C-naar-A-kabel |
| Fabrikantinfo | Lees meer bij Fractal |
| Adviesprijs | € 200 |
| Koop bij | |