Op het vlak van beeldkwaliteit en beeldsnelheid gaat er momenteel niets boven OLED. Na lang wachten (de eerste OLED TV's dienden zich al aan in 2013) komt in 2022 het aanbod aan OLED monitoren op gang. Daarover lees je alles via deze pagina. Van de afweging OLED gaming monitor of OLED TV? De verschillen en afwegingen op een rijtje tot en met het laatste nieuws, en grondige reviews van de nieuwste modellen. Onderaan de pagina lees je meer over OLED monitoren.
OLED-monitoren zijn een stuk duurder dan beeldschermen op basis van lcd-techniek. Al kunnen die ook flink aan de prijs zijn, zeker wanneer voorzien van een zogenaamd MiniLED backlight. Voor je een OLED monitor koopt, is het dus handig te weten waar je rekening mee moet houden.
OLED staat voor organic light-emitting diode. Oftewel een diode die lichtgeeft, gemaakt van organisch (=koolstofgebaseerd) materiaal. Anders dan lcd-beeldschermen, produceren de pixels van een oled-scherm zelf licht. Dat betekent ook dat ze volledig kunnen uitdoven, als ze niets hoeven te tonen. Dan zijn ze volledig donker, wat zorgt voor een uitstekende zogeheten zwartwaarde.
Dat perfecte zwart zorgt weer voor een buitengewoon goed contrast - ook al is de helderheid van oled-schermen relatief laag, vergeleken met krachtige lcd-monitoren. Het hoge contrast draagt weer direct bij aan de levendigheid en verzadiging van de kleuren die een oled-monitor kan tonen. Ook bij weinig heldere beelden ogen deze daardoor bijzonder fraai. Lcd-beelden ogen vaak wat flets bij weinig helderheid.
Naast de relatief lage helderheid hebben oled-schermen nog een nadeel. De individuele pixels kunnen namelijk inbranden, wanneer ze langdurig dezelfde kleur en helderheid moeten tonen. Dat was met name bij vroege oled-beeldschermen een probleem. Tegenwoordig bevatten oled-monitoren diverse technieken om inbranden te voorkomen, dan wel af te remmen.
Er zijn momenteel drie varianten OLED monitor. Dat zijn WOLED van LG Display, QD-OLED van Samsung Display en RGB OLED van JOLED. Alle hebbben specifieke voor- en nadelen.
WOLED oftewel white oled betaat uit witte oleds, voorzien van een kleurenfilter dat zorgt voor rode, groen en blauwe pixels. Daarin is voor elke pixel ook een witte subpixel vrijgelaten, die het licht van de onderliggende oled direct doorgeeft. Het zorgt ervoor dat woled-schermen een hogere helderheid kunnen bieden. Wel gaat dit iets ten koste van de kleurweergave, die zeker bij hoge helderheid wat afneemt aan volume. Ook heeft de pixelstructuur gevolgen voor weergave van tekst en contrastrijke beelden, al is dat op een afstandje nauwelijks te zien.
QD-OLED oftewel quantum dot oled bestaat uit blauwe oled, waarvan een deel voorzien is van zogeheten quantum dots. Die buigen het licht af richting respectievelijk rood en groen. Hierdoor hebben qd-oled-schermen geen apart kleurfilter nodig en kunnen ze een (nog) rijkere kleurweergave bieden. Het nadeel is dat de pixelstructuur iets nadrukkelijker gevolg heeft voor zwart-op-wit contrasten. Wederom geldt dat je die eigenlijk alleen van heel dichtbij kunt zien, maar het valt iets meer op dan bij woled.
De fabrikant JOLED levert als enige oled-panelen met een klassieke rgb-structuur, met rode, groene en blauwe oleds. Deze worden geprint, wat een heel ander productieproces is dan bij woled en qd-oled. Schermen met deze techniek zijn relatief zeldzaam en prijzig. Ook zijn ze er nog niet met hoge beeldsnelheid of andere gaming features. Voor grafisch veeleisend werk zijn ze echter niet te versmaden.
We vermelden hem wel, maar in losse monitoren tref je deze techniek zo goed als niet aan. Wel in laptops, waar hoge resolutie pentile oled-schermen veel gebruikt worden. Deze techniek is vergelijkbaar met de oled-schermen in smartphones en tablets. De pixelstructuur is iets anders, met twee in plaats van drie subpixels per pixel. Bij hoge resolutie schermen valt dat nagenoeg niet op. Vooralsnog lijkt deze techniek te duur voor grotere formaat beeldschermen.
Aanvankelijk waren er alleen groot formaat OLED monitoren beschikbaar. Eerst van 48 inch (122 cm), later van 42 inch (107 cm). Dat hing direct samen met het feit dat alleen LG Display oled-panelen leverde. Die waren ontworpen voor televisies en dan ook vrij groot. Wel hebben ze een 4K UHD resolutie van 3840x2160 beeldpunten. De beeldsnelheid is beperkt tot 138 Hz, wat al een overklok is van de eigenlijke snelheid van 120 beelden per seconde.
Daarna volgden ultrawide monitoren op basis van QD-OLED techniek van Samsung: 34 inch, met ultrawide qhd-resolutie (3440x1440) en een beeldsnelheid van 175 Hz. Dit is op moment van schrijven het enige QD-OLED formaat. Het wordt onder andere gebruikt door Alienware, MSI, Philips en Samsung. Andere fabrikanten hebben ook schermen hiermee aangekondigd, zoals Acer.
Vervolgens kwam LG Display met kleinere varianten van WOLED, in de formaten 27 en 45 inch. Beide kunnen 240 beelden per seconde tonen. Het eerste is een klassiek 16:9-formaat met een qhd-resolutie (2560x1440). Het tweede is een 21:9 ultrawide qhd formaat (3440x1440) - vergelijkbaar met de qd-oled schermen, maar beduidend groter en wat grofkorreliger. Tal van fabrikanten, waaronder Acer, ASUS en LG zelf, hebben schermen met deze basis aangekondigd.
