Sony Bravia 9 II review: de XR95M2 zet een nieuwe standaard voor RGB MiniLED

Het spreekwoord luidt dat de eersten de laatste zullen zijn. Sony was er vroeg bij met de aankondiging van RGB MiniLED televisies. Tegelijk brengt het zijn nieuwe toestellen met deze achtergrondverlichting relatief laat op de markt. Is het ook in andere opzichten een hekkensluiter? Nee, kunnen we alvast verklappen. Sony heeft er alles aan gedaan om zijn nieuwe topmodel aan te laten sluiten bij de beeldprestaties van de eigen studio referentiemonitor. De Sony Bravia 9 II kost weliswaar niet weinig, maar zeker niet zoveel als zo'n professioneel display. Desalniettemin is de beeldkwaliteit van zeer hoog niveau. 

We ontvingen de 65-inch versie van de Sony Bravia 9 II. Deze Sony K-65XR95M2 is net als alle modellen in deze lijn een lcd televisie met een RGB miniled-backlight. Dat is onderverdeeld in een ruim aantal local dimming zones. Het levert een zeer hoge piekhelderheid en combineert dat met een hoog contrast. Het bevat uiteraard enige HDMI 2.1-aansluitingen met gamefeatures, en heeft Google TV voor smart tv-toepassingen. Als opvolger van de uitstekende Bravia 9 zal hij moeten voldoen aan hoge verwachtingen.

De Sony Bravia 9 II komt in 65, 75, 85 en 115 inch. Sony levert alleen productafbeeldingen van de 85-inch versie, maar die is beduidend groter dan de door ons geteste 65-inch. Om een idee te krijgen van het verschil, zie onderstaande afbeeldingen.

Design van de Sony Bravia 9 II: niet heel dun, wel heel strak

Het was even zuchten en kreunen tijdens de opstelling van ons testtoestel. Een lichtgewicht is deze Sony zeker niet. Met ruim 26 kg zonder voet is hij al flink zwaar, de voet zelf doet er nog eens 4 kg bij. Nochtans is dit zo'n zes kg minder dan de eerste Bravia 9. Heel dun is hij niet, maar de 4,5 cm en profil valt nog mee. Het is net zo dik als de Hisense UR9S, en een halve centimeter minder dan de TCL C8L. Qua design is het identiek aan de voorganger - Sony leverde zelfs de afbeeldingen aan van het model van vorig jaar ter illustratie van de nieuwe versie.

De vlakke rug met verticaal streepmotief en rand met fijne ribben en een inkeping geven hem een mooie afwerking. De centrale voet geeft hem net die extra luxe-toets. Het is een dunne metalen voetplaat; tussen de chrome-kleurige stands zit een wat wazig transparante plexiglas plaat, zodat het lijkt alsof hij op een stuk glas gemonteerd is.

Welke aansluitingen heeft de Sony Bravia 9 II?

Sony is bij dezelfde Mediatek chipset gebleven als de Bravia 9.  Daardoor kunnen slechts twee van de vier hdmi-poorten de volle HDMI 2.1 48GBps bandbreedte bieden. Gezien zijn status als topmodel hadden we liever vier 48Gbps-poorten gezien. Veel concurrenten zijn inmiddels overgestapt naar de Mediatek Pentonic 800 chipset die dit biedt (en die als enige ondersteund wordt momenteel voor Dolby Vision 2 Max). Sony gaat, zoals wel vaker, zijn eigen weg.

Ook de beeldsnelheid is conservatief te noemen. Je kan maximaal 120 beelden per seconde in 4K aanleveren. Dat sluit aan bij wat de huidige consoles kunnen, maar pc-gamers die bij andere merken tot meer dan 165 Hz kunnen gaan, zullen de wenkbrauwen optrekken. De Sony XR95M2 ondersteunt ALLM, en variabele verversingssnelheid (HDMI VRR en Nvidia G-Sync Compatible). Ook de input-lag loopt wat achter op de concurrentie. Ik meet 14,3 ms in 4K60 en 9,1 ms  in 2K120. Het is afdoende.

Tot slot, wie meerdere gamingbronnen én een soundbar wil gebruiken, moet er rekening mee houden dat eARC op een van de 48Gbps-poorten staat. Wil je meerdere consoles aansluiten om in 4K120 te gamen, investeer dan maar in een soundbar met extra van die snelle aansluitingen.

De resterende aansluitingen zijn twee usb-poorten, en een optische digitale audio-uitgang. Die laatste kan je omschakelen naar een S-center ingang voor samenwerking met een Sony audiosysteem. Voor netwerkverbindingen is er ethernet en WiFi 6, voor je hoofdtelefoon Bluetooth 5.3. De Bravia 9 heeft een dubbele tv-tuner, voor DVB-T/T2/C en voor DVB-S/S2, en één CI+-slot.

Installatie van de Sony Bravia 9 II

De Sony Bravia 9 II gebruikt Google TV, met onder de motorkap een Mediatek Pentonic MT5897 (ook bekend als Pentonic 1000) chipset. Die omvat een quad-core ARM Cortex-A73 CPU, 5 GB RAM, 16 GB opslagruimte en de Mali-G57 GPU. Het is allemaal zeker niet slecht, maar het is niet de modernste in zijn soort meer. De hoeveelheid opslagruimte is adequaat, maar op zo'n topmodel had Sony best iets guller mogen zijn met de gigabytes.

De installatie verloopt vlot. Zoals altijd bij Google TV gaat dit het handigst via de smartphone. Dat bespaart je een hoop getyp van paswoorden. Twee zaken om rekening mee te houden. Sony wil de tv standaard in een Power Saving stand zetten, minder helder is en dus minder verbruikt. Wil je volledige potentieel benutten, dan laat je Power Saving toch beter 'Off'. Je kan dat eventueel later nog via het Energiedashboard aanpassen.

Ten tweede, wil je geen volledige Google TV, maar gewoon de Basic TV waarbij je enkel gebruik maakt van live tv en hdmi, dat kan nog steeds. Wel is deze optie wat verborgen. Tijdens de installatie kies je voor het gebruik van de afstandbediening en sluit dan geen netwerk aan (geen ethernet, geen wifi).

Google TV, en een eigen Sony streamingdienst

Google TV zelf is al enige jaren nagenoeg niet veranderd. De grote troef is een enorm aanbod internationale streamingdiensten, maar ook lokale Nederlandse of Belgische apps zijn hier quasi allemaal aanwezig. Naast Google Cast beschikt het toestel ook over Apple Airplay2, waardoor smartphone-gebruikers ongeacht hun verkozen ecosysteem in een wip content naar de tv sturen. Sony levert wel nog een extraatje, namelijk Sony Pictures Core. Deze streamingdienst biedt content uit de Sony Pictures studio. Je krijgt 10 credits om topfilms te huren, en twee jaar toegang tot een bibliotheek van meer dan 100 films.

Het Home-scherm toont een aantal grote content-aanbevelingen, de meest recente bron, en onderaan de rij met je favoriete apps die je uiteraard zelf kunt aanpassen. Verder naar onder scrollen brengt je in een lange reeks aanbevelingen, gesorteerd in categorieën die het systeem kiest op basis van je kijkgedrag.

Sony legt hier en daar een eigen visuele laag over de instellingen, maar naar mijn gevoel zorgt dat voor verwarring. Het uitzicht van de menu’s verandert plots, en je hebt flink wat extra kliks nodig om ergens te geraken. Sony zou er goed aan doen om dat te vereenvoudigen. De snelmenu’s bieden gelukkig de beste (en snelste) manier om de belangrijkste instellingen aan te passen.

Afstandsbediening

Sony levert al enige tijd twee afstandsbedieningen mee. De klassieke versie met cijfertoetsen verdwijnt in de lade. Ik ben er geen fan van. De andere afstandsbediening is niet alleen moderner, ze levert ook beter gebruiksgemak. De layout is goed georganiseerd, de toetsen zijn verlicht en ze hebben een vrij zachte aanslag.

Bij de app-toetsen vind je er nu ook een die gemarkeerd is met een ster. Die kan je zelf toewijzen aan Google Home of aan een app naar keuze.  Ook de specifieke toets voor het snelmenu, en een voor extra functies (zoals on screen-toetsenbord of kleurtoetsen) maken het gebruik erg vlot. De remote gebruikt een ingebouwde accu die je oplaadt je via USB-C.

Beeldkwaliteit van de Sony Bravia 9 II: minder sterk contrast met testbeelden...

RGB miniled-tv’s doen dit jaar hun intrede. Sony maakt er een punt van om dit model duidelijk bovenaan de line-up te plaatsen. Dat doet het overigens al langer; oled speelt bij Sony duidelijk tweede viool. Zulke ambities scheppen sterke verwachtingen, zowel op vlak van helderheid als contrast. En jawel, het kan de verwachtingen inlossen. Het VA-paneel met een eigen contrast van 2917:1 (native) zet bepaald geen records neer. We zien tegenwoordig vaak 5000-6000:1. Een mogelijke reden is de anti-reflectiefilm die Sony gebruikt (Immersive Black Screen Pro). Die geeft het toestel een mat scherm, net zoals bij recente Samsung topmodellen.

Dit folie werkt wel duidelijk anders. Over het resultaat zijn we zeker tevreden. Invallend licht heeft weinig tot geen effect op het contrast, kleine reflecties onderdrukt de coating zeer goed, en grote reflecties worden sterk uitgespreid en gedimd. Dat geeft deze tv alvast een flinke troef in een heldere woonkamer.

De echte contrastboost komt van de lokale dimming. Deze 65 inch-tv gebruikt 1530 zones (51x30). Dat zijn er ongeveer evenveel als de Bravia 9. De Sony Bravia 9 II stuurt echter in elke zone de rode, groene en blauwe leds onafhankelijk van elkaar aan. Daarmee steigt het ANSI-contrast naar ruim 10.000:1. Ook dat is geen revolutionair cijfer. Alleen, een zwart-wit testbeeld is (uiteraard) geen goede graadmeter voor deze technologie. Op de sequentiële contrast-test gaat de meter wel degelijk richting oled-prestaties.

...maar uitstekend in de praktijk: kan zich meten met OLED

Bij testfragmenten komen de echte prestaties pas goed uit de verf. We hebben een oled tv als referentie, en in veel gevallen komt de Sony daar dichtbij in de buurt. Sterren tegen de achtergrond van een donkerzwart heelal, daar doet de OLED het beter. De Sony bewaart heel wat helderheid in de sterren en het heelal kleurt niet plots donkergrijs: de tv bewaart een zeer goede balans. In meer doorsnee filmbeelden met kleur in beeld levert hij écht uitstekend contrast en komen de beelden echt tot leven.

In extreme gevallen kan je nog wat vage halo’s zien, maar die zijn inderdaad gekleurd (afhankelijk van het beeld natuurlijk) en vallen daardoor minder op. Het dimming-algoritme werkt snel genoeg, en ik kan het niet betrappen op fouten. Het scherm heeft een zeer goede uniformiteit, zowel in donkere als heldere beelden. De kijkhoek is goed, maar het blijft een VA-paneel. Zit je te ver opzij, dan verlies je wel degelijk contrast en zie je mogelijk vage, al dan niet gekleurde halo’s, al is dat dan alleen op donkere achtergronden.

Hoe hoog is de piekhelderheid van de Sony Bravia 9 II? Heel hoog!

Voor de metingen gebruik ik Calman Ultimate van Portrait Displays. Net als zijn voorganger, de XR90 Bravia 9, moet deze Bravia 9 II de prestaties van hun eigen studiomonitor, de BVM-HX3110 benaderen. In de HDR10 Professional beeldmode meet ik 3.975 nits op het 10% venster, dat zit vlak bij de 4.000 nits van de studiomonitor. Op een kleiner 5%-venster gaat de meter zelfs boven de 4.000 nits. Op het volledig wit beeld levert hij 933 nits. Met een kleurbereik van 98% P3 en 88% Rec.2020 heeft hij een enorm grote kleurruimte.

Sony weet dat allemaal in uitstekende banen te leiden. De HDR10 Professional beeldmode pakt uit met een knappe kalibratie. Er is heel veel schaduwdetail, de grijsschaal is neutraal en volgt perfect de vereiste curve. De kleuren blijven zelfs in heel heldere tinten goed zichtbaar en witnuances blijven goed bewaard. Sony gebruikt standaard eigen dynamische tonemapping, en die zorgt voor prachtige beelden. Enkel in de 10.000 nits gemasterde testscènes verliezen een beetje witdetail. Het contrast blijft altijd krachtig, kleuren zijn erg accuraat. Rode en groene tinten zijn iets te helder, maar dat ga je echt niet merken. Dit is hdr zoals ik het heel graag zie.

Ook in sdr zijn de resultaten van de Professional beeldmode erg goed. Een uitstekende grijsschaal, perfecte 2,4 gammawaarde voor contrastrijke filmbeelden, erg goed schaduwdetail en accurate kleuren. Enkel in de rode tinten zien we een fout, die zijn iets te weinig intens, terwijl puur rood net te intens is. Mooi zichtbaar met een referentie ernaast, maar zonder referentie zeker niet storend.

Zeer goede beeldverwerking

De XR95 heeft ook opmerkelijk goede prestaties voor beeldverwerking. We zien nog wat ruimte voor verbetering bij de motion interpolation (MotionFlow instellingen). Daarmee elimineer je schokken (judder) in het beeld als de camera snel beweegt. Je kan die apart activeren voor film (24fps) en camera (50-60fps, zoals sport). Wie voor de vloeiendste filmbeelden kiest, zal merken dat je tegen complexe achtergronden nog wel wat beeldfouten ziet, en af en toe pikt de processor niet snel genoeg in op veranderende beweging.

Waar scoort de Sony uitstekend? Deinterlacing, ruisonderdrukking en upscaling zijn allemaal prima. Ik hou wel van de Reality Creation optie in de instellingen, die geeft je wat opties om het beeld aan te scherpen zonder overmatige scherpte-artefacten. Je kan veilig voor de ‘auto’-instelling kiezen, zelfs met dvd-materiaal bleek dat een veilige keuze. Kleurstroken in zachte gradiënten vaag je uit met de ‘Vloeiende gradaties’-instelling. Dat werkte zelfs op de moeilijkste test-scène behoorlijk goed.

Audiokwaliteit

Het is geen eenvoudige opgave om dergeljik prachtig beeld bijpassend geluid te geven binnen de beperkingen van een modern tv-chassis. Toch levert de Bravia 9 II op dit vlak verrassend goede prestaties. Het 2.2.2-systeem biedt 80 watt vermogen. Dat blijkt voldoende voor flink wat volume, vooraleer je echt vervorming hoort. De tweeters in de rand aan de zijkanten plaatsen geluid goed in de ruimte, en er zit behoorlijk wat ruimtelijkheid in surroundtracks.

De tv ondersteunt Dolby Atmos en DTS:X en dankzij de twee hoogtespeakers is er een goed Atmos-effect. Zelfs de bas heeft redelijk wat volume en kan explosies goed ondersteunen. Zet je het volume echt erg hoog, dan neemt de bas wel een stapje terug. Zelfs onze muziekselectie klonk prima, gaande van hard metal tot klassiek.

De Bravia 9 II stelt tijdens de installatie voor om een korte kalibratie uit te voeren voor de kamerakoestiek, dat is uiteraard een aanrader. Ga in de instelling ook op zoek naar Voice Zoom 3, daarmee kan je de dialoog wat boven muziek en effecten tillen indien gewenst (of juist onderdrukken). Een externe oplossing maakt je bioscoopervaring compleet, maar is dus niet absoluut noodzakelijk.

Conclusie

De Sony Bravia 9 II, hier getest in de K-65XR95M2 uitvoering, mag zichzelf een referentie noemen. Enkel voor hardcoregamers is het niet de optimale keuze; daarvoor zouden meer snelle hdmi 2.1-aansluitingen en een hogere beeldfrequentie wenselijk zijn.

Behoor je niet tot die groep, dan is de Bravia 9 II een prachtige televisie. Piekhelderheid en kleurbereik zijn uitstekend, zelfs al zijn er concurrenten die het (licht) beter doen. Waar Sony hen echter voorbijsteekt, is hoe het met die basisprestaties omgaat om het best mogelijke beeld te tonen. Diep contrast, mooie lichtaccenten, knappe kleuren, uitstekende beeldverwerking en een zeer overtuigende kalibratie, daarmee zie je elke nuance in beeld. De hdr-weergave en eigen tonemapping is zo goed, dat je wellicht Dolby Vision 2 Max niet zal missen - vooralsnog lijkt dit niet beschikbaar te komen voor toestellen op basis van de gebruikte chipset.  

De anti-reflectiecoating en ruime helderheid geven hem alles wat nodig is om in helder verlichtte woonkamers nog steeds knap beeld te leveren. Met goede geluidskwaliteit, Google TV en een heel goede afstandsbediening heeft hij geen echte zwakke plekken. Behalve de prijs dan: je moet voor deze Sony echt iets extra's over hebben. 

Sony Bravia 9 II (XR95M2)