Kingston NV3 m.2 2230 review: deze compacte SSD werkt ook als CFexpress-kaart

De Kingston NV3 is de voordeligste lijn pci-express 4.0 ssd's van de specialist in halfgeleiderproducten (werkgeheugen en ssd's). Hij is er als standaard m.2 2280 printplaat, maar ook in een compactere versie. Die Kingston NV3 m.2 2230 is waar het hier over gaat. Verkrijgbaar in capaciteiten tot 2 terabyte is dit niet alleen een interessante laptop upgrade, maar ook een manier om peperdure CFexpress-kaarten te vervangen. Daarbij moet je rekening houden met enige beperkingen - de NV3 is hier immers niet voor ontworpen - maar binnen de grenzen is verrassend veel mogelijk. 

Zeker nu de prijzen van werkgeheugen en ssd's de pan uitstijgen is het des te interessanter om betaalbare opties te vinden. In deze review bespreken we niet alleen de prestaties van de Kingston NV3 m2 2230, maar vertellen we ook hoe je deze als omtovert in een CFexpress Type B-kaart.

Kingston NV3: voordelige(r) keuze

Sinds oktober vorig jaar schieten de prijzen van ssd's omhoog. De Kingston NV3 m.2 220 2TB was tot dat moment voor pakweg 100 euro te koop, maar inmiddels ben je al gauw het dubbele kwijt. Of meer. Dat geldt voor alle ssd's: de Kingston Fury Renegade G5 2TB bijvoorbeeld steeg van circa 200 euro naar minimaal 300 - en op heel wat plaatsen wordt er al meer dan 400 euro voor gevraagd. Het maakt ook in de huidige markt de NV3 tot een relatief betaalbare optie, waar deze lijn ook voor bedoeld is. 

Op volledig formaat is deze drive er in capaciteiten van 500 GB, 1, 2 en 4 TB. De kleinere m.2 2230 uitvoering is er in dezelfde capaciteiten - alleen niet als 4 TB. Daarvoor biedt het kleine printplaatje niet voldoende ruimte aan geheugenchips. 

Ondanks de relatief bescheiden prijs belooft de NV3 behoorlijke prestaties, zeker voor de 1 en 2TB-varianten. Leessnelheden van 6000 MB/s en schrijfsnelheden van respectievelijk 4000 en 5000 MB/s. Ruimschoots voldoende voor vrijwel alle denkbare toepassingen. Met een 'endurance' van 320, respectievelijk 640 terabytes written zijn ze wat minder geschikt voor extreem intensief gebruik dan luxere lijnen als de Fury Renegade, maar bij normaal gebruik kan je er vele jaren mee voort. Kingston geeft dan ook gewoon 5 jaar garantie.

Kingston NV3 m.2 2230 in de test: prima prestaties

Uiteraard hebben we de Kingston NV3 m.2 2230 op onze testopstelling (met ASUS ROG Maximus Z790 Formula moederbord, 32GB Kingston Fury Renegade DDR5-7200 werkgeheugen, een Samsung SSD 990 Pro 2TB ssd als systeem drive, en een Intel Core i9-14900K processor) op de proef gesteld. Zowel met een synthetische benchmark (CrystalDiskMark) als met op echte applicaties gebaseerde traces in PCMark10 en 3DMark.

De resultaten vind je hieronder. Voor de vergelijking hebben we de duurdere, snellere Fury Renegade en de veel duurdere, veel snellere Fury Renegade G5 meegenomen, en de vergelijkbaar geprijsde Exceria Plus G3 van Kioxia.

Zoals te zien, is het verschil met een luxere pci-e 4.0 ssd als de Fury Renegade wel meetbaar, maar in de praktijk is dit een bescheiden verschil. De meerwaarde van zo'n ssd komt pas naar voren bij intensief gebruik. De NV3 scoort vergelijkbaar met de Exceria Plus G3. Die is inmiddels opgevolgd door de G4, maar nog wel verkrijgbaar - de G4 is een pci-e 5.0 ssd (review binnenkort) die nog maar mondjesmaat te koop is.

Prima prestaties dus, en daarmee is de Kingston NV3 m.2 2230 een interessante upgrade voor bijvoorbeeld een Steam Deck of de originele ROG Ally. Beide bieden alleen ruimte aan een m.2 2230 ssd. Ook veel laptops hebben vaak alleen ruimte voor een 2230 ssd als uitbreiding in een beschikbare m.2-sleuf. 

Kingston NV3 m.2 2230 als CFexpress: waarom een doe-het-zelf aanpak?

Naast die toepassingen biedt een m.2 2230 ssd zoals deze Kingston NV3 nog een mogelijkheid. Het formaat komt namelijk nauw overeen met dat van zogeheten CFexpress geheugenkaarten, zoals gebruikt in professionele camera's. Dat roept de vraaag op: kan je ze ook zo inzetten? Wij namen die proef op de som.

Kiekjes schieten kost niet niks. Naast een dure camera en het bijbehorende glaswerk krijgen foto- en videografen tegenwoordig ook tegen fikse prijzen voor opslag aan. Zeker nu chique camera’s ook vaker overstappen op nieuwe opslagmedia. De CFexpress-standaard is weliswaar stabieler en sneller dan menig SD, maar de kaarten zijn flink aan de prijs. Een beetje 128 GB aan opslag kost al snel honderd euro – laat staan het snellere of grotere spul. Daarmee vergeleken is 200 euro voor een 2TB Kingston NV3 m.2 2230 een habbekrats.

Snellere en grotere kaarten zijn bij uitstek wat videografen nodig hebben. Voor het wegschrijven van bijvoorbeeld 8K-video en/of professionele videocodering zijn flinke bandbreedtes en dito volumes vereist. Voor de beeldvorming: een paar seconden aan 4K-video in Apple’s zwaarste ProRes-codering kan al snel een gigabyte (!) aan opslag verslinden. Dat telt snel op.

Daarvoor zijn dus ruime kaartjes benodigd, die zonder interruptie hevige hoeveelheden data kunnen verzetten. Doen ze dat niet, dan lopen cruciale opnames mogelijk in de soep. Niet voor niets riep de CompactFlash-instantie zelf een keurmerk daarvoor in het leven: Video Performance Guarantee (VPG). In verschillende gradaties wordt daarmee een specifieke sustained schrijfsnelheid gegarandeerd.

Toch zijn er vooralsnog weinig partijen die (in de Benelux) daarvoor toereikende CFexpress-kaarten aanbieden. Het allersnelste spul van Lexar, Delkin, Nextorage en Angelbird wordt hier maar in mondjesmaat verkocht. De opslag waarop je langer dan een tien minuten in hoogwaardige kwaliteit kunt filmen, kost al snel vierhonderd euro of meer. 

Dat kan anders, maar hoe?

Welnu, dat kan wel degelijk goedkoper. Zo is het dus mogelijk om zelf een CFexpress Type B-kaart in elkaar te knutselen, met behulp van snellere en beter voorradige ssd's. Die zijn zoals gezegd beduidend minder duur dan de traditionele opslagkaarten. Onder professionele videografen en in Reddit-fora wordt dit al langer aangeprezen – en het is heus niet zo technisch als het wellicht klinkt.

De nieuwe CFexpress-standaard is in de basis namelijk gebouwd op de principes van NVM express-opslag (NVMe). Dat is dezelfde standaard waar moderne ssd’s in onder andere desktops, laptops en gameconsoles op draaien. Specifiek de CFexpress Type B-kaartvorm is nipt groot genoeg om de kleinste NVMe-schijven – de M.2 2230-vorm – te kunnen huizen. U begrijpt: één en één is twee.

Het wezenlijke verschil tussen een kleine NVMe-schijf en een CFExpress Type B-kaart is de pasvorm en een vertaalslag voor de contactpuntjes. De M.2-poort van een traditionele NVMe-ssd moet omgevormd worden naar de contactpuntjes waar je camera (en CFexpress-kaartlezer) op aansluit.

Daar hoeft geen frees- of soldeerwerk aan te pas te komen. Menig Oosterse groothandel biedt kant-en-klare opties aan voor precies dit vraagstuk. Voor prijzen tussen de 15 en 50 euro haal je een geheel metalen CFexpress Type B-omhulsel, inclusief geïntegreerde adapter voor de benodigde contactpuntjes. Voor dit artikel maakten wij gebruik van  dergelijke oplossing van een merk genaamd Jeyi.

Koop je een dergelijk doe-het-zelf-kaartje en zet je daar een NVMe-ssd in, dan bouw je efficiënt een CFExpress Type B-kaart die al snel honderden euro’s goedkoper is – en in veel gevallen net zo snel presteert als de ‘echte’ CFexpress Type B-kaarten. Daarbij is het wel belangrijk dat je kiest voor de juiste ssd.

Welke SSD's zijn geschikt om als CFexpress in te zetten?

Om ervoor te zorgen dat de ingebouwde ssd ook naar behoren werkt met (hoogwaardige) opnames, is het zaak dat we niet de eerste-beste schijf gebruiken. Dit is wellicht wel wat technischer, maar de geïntegreerde ssd maakt het verschil tussen een CFexpress Type B die werkt en een model dat het blijft doen.

Dat heeft deels te maken met een vernauwing in PCIe-bus. De meeste NVMe-schijven opereren namelijk standaard over vier afzonderlijke pci-e-kanalen. CFexpress werkt weliswaar ook met pci-express op diezelfde standaard, maar de Type B-vorm benut slechts twee van de vier potentiële databussen. NVMe-schijven schakelen in die opstelling terug naar twee kanalen, maar dat zullen ze niet allemaal even effectief doen.

Zaak is vooral dat de geïntegreerde opslagcontroller data naar behoren ‘trechtert’, zonder dat de bandbreedte te inconsistent wordt. Een halvering van de maximale snelheid is in dit geval het best case scenario, maar de kans bestaat dat sommige ssd’s meer vertraging oplopen over slechts twee PCIe-kanalen.

Laat dat trechteren nu net iets zijn waar veel ssd-fabrikanten niet op focussen, laat staan dat ze actief het testen of optimaliseren. In de meeste ssd-toepassingen worden gewoon alle vier de banen benut, dus waarom zouden ze? In dit geval is het dus aan knutselaars om zelf te experimenteren en erachter te komen of een gedegen ssd ook dienstvaardig is als CFexpress-kaart.

Is een opslagmedium te langzaam voor een specifieke videocodering, dan wordt de opname abrupt afgekapt. Dat kan leiden tot (deels) onbruikbare bestanden of crashes aan de kant van de camera. Anderzijds is het ook mogelijk dat ssd’s zoveel data verzetten, dat ze het er simpelweg te heet van krijgen. Daar houden moderne camera’s rekening mee: ze ronden opnames tijdig af wanneer een kaart kritieke temperaturen bereikt. Door die veiligheidsmaatregel blijven de bestanden, in de meeste gevallen, nog wel bruikbaar.

Aan de slag met de Kingston NV3 m.2 2230

Voor ons eigen experiment was Kingston zo vriendelijk om ons ook op deze wijze met de NV3 m.2 2230 2TB aan de slag te laten gaan. Zoals gezegd is deze fors goedkoper dan een 'officiële' CFexpress kaart die de helft van deze capaciteit biedt. Ook in combinatie met een los aan te schaffen converter naar CFexpress.

Neem bijvoorbeeld onze CFexpress Type B-referentiekaart. Dat is een Lexar Professional ‘Gold’ van 1 terabyte, met beloofde schrijfsnelheden van 1500 MB/s. Dat populaire kaartje kostte tot december vorig jaar pakweg 500 euro. Sindsdien heeft ook duidelijk Lexar last van de geheugenmarkt: op moment van schrijven kost deze kaart ruim 700 euro. De 2TB-variant is opmerkelijk genoeg niet heel veel duurder, met circa 850 euro. Dat is nog altijd pakweg vier keer zo duur als de 2TB Kingston NV3.

Die Kingston NV3 belooft zelf een maximale schrijfsnelheid van 5000 MB/s, over vier PCIe-banen dus. In het beste geval zou dat betekenen dat de schijf over twee kanalen met 2500 MB/s kan schrijven – meer dan de maximale 2000 MB/s waar PCIe 3.0 x2 op aftopt. Dat zou dus ruim voldoende snel kunnen zijn om ook de zwaardere videocoderingen weg te schrijven.

Theoretische snelheden terzijde: het achterliggende idee is vooral dat ssd’s van de PCIe 4.0-generatie hoogwaardige controllers aan boord hebben. Die zijn, aldus onze hypothese, beter in staat om bakken data door slechts twee PCIe 3.0-banen te pompen.

Installatie van de Kingston NV3 m.2 2230 in een CFexpress-adapter

Het daadwerkelijk installeren van de ssd in het opslagkaart-omhulsel is bijzonder rechttoe-rechtaan. Men schroeft de schroefjes los en wrikt de twee aluminium plaatjes van elkaar. Daartussen wordt de NVMe-ssd, inclusief contactpunt-adaptertje, geklemd. Het vergt enige finesse, maar eenmaal goed geplaatst, is het simpelweg een kwestie van de twee plaatjes weer op elkaar schroeven met de meegeleverde schroefjes en schroevendraaier.

Onze experimentele set-up met de Kingston NV3 m.2 2230

We klemmen de Kingston NV3 in de CFexpress-adapter van Jeyi om de proef op de som te nemen. Tijd om flink wat video weg te schrijven.

We testen onze eigen CFexpress Type B-kaart op een Nikon Z8. Die hybride systeemcamera is in staat om met aardig wat verschillende videocoderingen op te nemen, van niet de minste kwaliteit bovendien. Denk aan onder meer ProRes RAW (tot 4,1K op 60 fps), 10-bits H.265 (tot 8K op 30 fps) en een geheel eigen N-RAW-codering (tot 8K op 60 fps). Tijdens grotere RAW-opnames wordt bovendien simultaan een proxy-video opgeslagen; dat is een identiek mp4-bestand met hoogstens 8-bits op 1080p.

Allereerst: de Z8-camera werkt direct met de ‘zelfgemaakte’ CFexpress-kaart. Het medium wordt herkend als een regulier CFexpress-model, inclusief de juiste volumeduiding en inschattingen voor opslag. Er wordt nergens tegengesputterd bij het schieten van foto’s, noch de uiteenlopende videobestanden. Dat werkt dus. We formatteren de kaart schoon in de Z8 en bereiden wat (lange) video-opnames voor.

Verder niet onbelangrijk voor een eerlijk experiment: we draaien onze tests in een afgesloten studioruimte op kamertemperatuur, circa 20 tot hoogstens 23 graden. Voordat een opname aangeslingerd wordt, is de kaart vers geformatteerd en is alle apparatuur afgekoeld tot de kamertemperatuur. Het klepje voor de opslagkaarten laten we dicht – al kun je die tijdens studiogebruik ook open laten staan voor betere afstoting van de hitte gedurende opnames.

De praktijktests met de ‘Kingston CFexpress-kaart’

Voor deze test hebben we op meerdere manieren video en foto's geschoten met de Kingston NV3 in de CFexpress adapter. Daarbij hebben we zowel de zwaarste vorm van belasting - met minimale compressie en dus hele hoge bitrates - als lichtere vormen getest.

High-quality N-RAW (8K/60)

Wat blijkt? De Kingston NV3 doet het aardig als video-opslag. In een eerste test schrijft de kaart zeker 12 minuten non-stop 8K/60-video weg op de N-RAW-codering (12-bits) met de hoogste bandbreedte. Dat gaat aanvankelijk van een leien dakje, maar rond de tiende minuut geeft de Z8 een “hot card”-waarschuwing, terwijl de camera doordraait.

Op stipt 12 minuten en 16 seconden staakt de Z8 de opname zelf. De metalen kaart is direct daarna te heet om überhaupt vast te houden. Een tweede test wordt later afgekapt op 12 minuten 35 seconden. Dat bevestigt: onze kaart wordt te warm om langer (veilig) door te filmen.

Desalniettemin is dit zeker geen verkeerd resultaat. Met ruim twaalf minuten film je misschien geen ellenlange presentatie, maar het biedt genoeg speling voor kortere segmenten B-roll of een reeks goede sportopnames. Verstandig is alleen wel om de kaart tijdig af te laten koelen, anders valt de eerstvolgende opname eerder uit. Met behulp van de geheel metalen behuizing is de kaart buiten de body met een minuutje weer op werkbare temperatuur.

Voeren we deze zelfde test uit met een Lexar Professional Gold van 1 terabyte, dan zien we het “hot card”-signaal net na minuut 7. Het verschil: deze native CFexpress-kaart houdt de opname vervolgens wel langer uit. In onze eerste test werd de opname gestaakt na 22 minuten en 31 seconden. In een andere test staakte de opname omdat de kaart volledig vol was geschoten: 23 minuten en 21 seconde. Inclusief proxy-opname bezet dat grofweg de gehele 1 TB aan opslag.

ProRes RAW (4,1K/60)

In het wat minder veeleisende ProRes RAW (12 bits in 4,1K op 60 fps) doet de zelfgemaakte kaart het al significant beter. Hier wordt de Kingston-kaart rond de twaalfde minuut als “hot” gekenmerkt, maar sjokt de opname vervolgens nog drie keer zo lang door. Op 36 minuten en 30 seconden staakt de opname volledig. Zeer waarschijnlijk is de kaart wederom te heet geworden om de opname veilig voort te zetten. Maar ook hier geldt: daar kun je alsnog aardige shoots mee draaien.

Een vergelijking met de Lexar-kaart gaat hier niet meer op: die zit al vol met iets meer dan 29 minuten aan draaitijd. Gedurende die tijd wordt de kaart nimmer heet genoeg om de hittewaarschuwing te doen verschijnen – al zou je er alsnog een kreukeltje uit je overhemd mee kunnen strijken.

H.265 (8K/30)

Nog beter blijken de prestaties met sterkere compressie, zoals H.265. In dit geval worden opnames in 8K-resolutie op 30 frames per seconde ondersteund, inclusief ondersteuning voor 10-bits kleurdiepte (in N-Log of HLG). Zetten we daar een log-opname van aan in de maximale resolutie, zien we de “hot card”-melding pas voor het eerst rond minuut 14. Toch blijft de temperatuur onder controle – en niet voor even ook.

In minuut 41 geeft de Nikon Z8 aan het zelf ook wel wat warmpjes te krijgen. Begrijpelijk: 8K-video opnemen en voortdurend comprimeren is ook niet niks. Desalniettemin pompt het systeem (en de ssd) door. Zelfs wanneer het centrale gedeelte van de body zelf als “hot” aangestipt wordt, rond 70 minuten, blijft de opname doorlopen.

Uiteindelijk ‘voltooit’ de Kingston-kaart de opname. De Nikon Z8 staat continu opnames tot 125 minuten toe (toch een aardige speelfilm), die de NV3 in zijn totaliteit wegschiet. Tegen die tijd is de camera zelf pittig heet, maar de ssd hield het vol. Het mov-bestand weegt uiteindelijk ‘maar’ een schamele 350 gigabyte. Dat past ook prima op de Lexar-kaart en inderdaad: hier spelen beide kaartjes grofweg quitte wat betreft (hitte)prestaties.

Wat betekent dit voor jou als foto- en videograaf?

Als we één conclusie mogen trekken uit ons experiment, is het wel dat er meer concurrentie plaats mag vinden op het gebied van hoogwaardige CFexpress-kaarten. Gedegen apparatuur voor professionals mag wat kosten, maar CFexpress Type B-kaarten voor videografen? Die zijn er nog te weinig, en dat zie je terug in de prijs. Die ligt niet in lijn met de technologie waar deze kaarten op gebaseerd zijn. Grotere en (in potentie) snellere NVMe-schijven kosten aanzienlijk minder – en dat voelt wrang.

Het zelf bouwen van een CFexpress Type B-kaart laat zien dat een beetje ssd al aardig meekan met de wenken van een videograaf. Het daadwerkelijke knutselwerk kan haast niet laagdrempeliger, terwijl je er al snel honderden euro’s mee bespaart.

De enige kanttekening ligt voor de hand. Lang niet elke NVMe-ssd zal even stabiel dienst doen als CFexpress-kaart voor de zwaarste opnames. Sommige zullen op twee PCIe banen mogelijk te traag zijn voor zware codecs, anderen krijgen het snel te heet. Maar ook dat is vergelijkbaar met het aanbod aan native CFexpress-kaarten – die alsnog vaak veel meer kosten.

Het is grotendeels aan de professionals zelf om te achterhalen welke ssd’s voor hun specifieke gebruik geschikt zijn. Zo bereikt onze Kingston NV3-kaart sneller kritieke temperaturen dan de traditionele Lexar Professional-kaart, maar leent de doe-het-zelf oplossing zich alsnog goed voor lange opnames in ProRes RAW en zeker H.265. Hier schrijf je, voor gemakkelijk de helft van de prijs, toch ook flink wat professionele video mee weg. Voor fotografen die vooral behoefte hebben aan opslagruimte en minder aan snelheid is het een no-brainer.

Mocht je zelf flinke videoproducties (of lange burst-fotografie) op willen slaan: het kan dus wel degelijk goedkoper. Wij vonden in de Kingston NV3 een prima doe-het-zelf CFexpress Type B – en we houden onze ogen open voor andere kleine ssd’s die mogelijk nóg betere prijs-prestatieverhoudingen kunnen bieden voor contentmakers.

Conclusie

De Kingston NV3 m.2230 is een uitstekende deal. Weliswaar ligt de prijs nu hoger dan waarvoor hij op de markt kwam, maar dat geldt voor alle ssd's. Dat is de markt waar we het voorlopig mee moeten doen. Het is niet gek dat je met gestegen prijzen gaat kijken naar voordeliger opties, en de NV3 is voor gewoon gebruik een prima optie. Dat hij dankzij zijn kleine formaat bijzonder veelzijdig inzetbaar is, is mooi meegenomen. Het is een prachtige upgrade voor wie een Steam Deck of ROG Ally met 512GB kocht en behoefte heeft aan meer ruimte. Fotografen kunnen hem voordelig ombouwen tot CFexpress, en in veel scenario's effectief inzetten. Dat daar voor zeer veeleisende doelen, zoals continue video-opnames in hoge resoluties en bitrates, beperkingen aan zitten, is begrijpelijk. 

Wij bevelen hem in elk geval van harte aan voor iedereen op zoek naar meer opslagruimte in een tijd dat die niet meer vanzelfsprekend voordelig is. Ook voor foto- en videografen die meer ruimte nodig hebben is het een optie die zeker het overwegen waard is.

Kingston NV3 m.2 2230